همزمان با تشدید تنشهای ژئوپلیتیک در غرب آسیا و افزایش ریسک اختلال در تردد انرژی از تنگه هرمز، بازار جهانی سوخت با شوکی کمسابقه مواجه شده و قیمت بنزین از میانمار تا آمریکا و اروپا با جهشهای قابل توجهی روبهرو شده است.
نورنیوز-گروه اقتصادی: نقشه جهانی تغییرات قیمت بنزین در بازه ۲۳ فوریه تا ۱۳ آوریل ۲۰۲۶، نشان میدهد بازار انرژی بهشدت تحت تأثیر تنشهای ژئوپلیتیک در غرب آسیا قرار گرفته است. در این دوره، افزایش نگرانیها درباره امنیت انتقال انرژی از تنگه هرمز، موجی از رشد قیمت بنزین را در سراسر جهان رقم زده است.
در این میان، میانمار با ثبت افزایش ۱۰۱.۱ درصدی و رسیدن قیمت به حدود ۱.۵۸ دلار در هر لیتر، بیشترین رشد را تجربه کرده است. پس از آن، فیلیپین با ۷۲.۶ درصد (حدود ۱.۴۳ دلار) و مالزی با ۶۸.۱ درصد (حدود ۰.۸۷ دلار) در رتبههای دوم و سوم قرار دارند. این ارقام نشان میدهد جنوب شرق آسیا بهدلیل وابستگی بالا به واردات سوخت، بیشترین آسیب را از شوکهای عرضه دیده است.
در ادامه، لائوس با ۴۵.۶ درصد (۱.۷۷ دلار)، زیمبابوه با ۴۲.۹ درصد (۱.۵۴ دلار)، پاکستان با ۴۲ درصد (۱.۱۸ دلار) و امارات متحده عربی با ۴۰.۸ درصد (۰.۹۸ دلار) در میان کشورهایی هستند که افزایش شدید قیمت را تجربه کردهاند. همچنین گواتمالا با ۳۷.۷ درصد، پاناما با ۳۸.۵ درصد و پرو با ۳۵.۶ درصد از دیگر کشورهایی هستند که رشد قابل توجهی را ثبت کردهاند.
در قاره آمریکا، ایالات متحده افزایش ۳۵.۱ درصدی را تجربه کرده و قیمت بنزین به حدود ۱.۲۷ دلار در هر لیتر رسیده است. کانادا نیز با رشد ۲۸.۹ درصدی و قیمت حدود ۱.۲۶ دلار مواجه شده است. این افزایشها نشاندهنده تأثیرپذیری مستقیم این کشورها از نوسانات بازار جهانی نفت است.
در اروپا، شدت افزایشها کمتر اما همچنان قابل توجه است. بریتانیا با ۲۰ درصد افزایش به حدود ۱.۹۳ دلار، آلمان با ۱۸.۸ درصد به ۱.۸۳ دلار و فرانسه با ۱۰.۸ درصد به حدود ۱.۹۰ دلار رسیدهاند. این ارقام نشان میدهد زیرساختهای انرژی و سیاستهای ذخیرهسازی توانستهاند بخشی از شوک را مهار کنند.
در آفریقا، مالاوی با قیمت بالای ۳.۸۴ دلار و افزایش ۳۴.۴ درصدی یکی از گرانترین بازارها را دارد. تانزانیا با ۳۷ درصد (۱.۴۹ دلار) و لسوتو با ۳۱.۶ درصد (۱.۳۴ دلار) نیز از جمله کشورهایی هستند که افزایش قابل توجهی را تجربه کردهاند. در مقابل، برخی کشورها مانند الجزایر تغییر محسوسی نداشتهاند.
در آسیا، چین با ۲۹ درصد افزایش به حدود ۱.۲۹ دلار، کره جنوبی با ۱۶.۵ درصد به ۱.۶۵ دلار و ژاپن با ۸.۲ درصد به ۱.۲۴ دلار رسیدهاند. در این میان، هند کاهش جزئی ۰.۱- درصدی را ثبت کرده و قیمت در حدود ۱.۲۲ دلار باقی مانده است.
این ارقام نشان میدهد که عامل اصلی افزایش قیمت، رشد ریسکهای ژئوپلیتیک و نگرانی از اختلال در یکی از حیاتیترین مسیرهای انتقال انرژی جهان است. تنگه هرمز روزانه بخش قابل توجهی از نفت جهان را عبور میدهد و هرگونه محدودیت یا تهدید در این مسیر، بلافاصله در قیمتها منعکس میشود.
افزایش قیمت بنزین پیامدهای گستردهای دارد؛ از رشد هزینه حملونقل و افزایش قیمت کالاها گرفته تا تشدید تورم جهانی. این فشارها در کشورهای در حال توسعه که وابستگی بیشتری به واردات انرژی دارند، شدیدتر است.
چشمانداز آینده:
در صورت تداوم تنشها در غرب آسیا و باقی ماندن ریسک اختلال در تنگه هرمز، احتمال ادامه روند افزایشی قیمتها بسیار بالا خواهد بود. بازار انرژی ممکن است با نوسانات شدیدتر، کمبود عرضه و افزایش رقابت برای دسترسی به منابع مواجه شود.
در چنین شرایطی، کشورها به سمت افزایش ذخایر استراتژیک، تنوعبخشی به منابع تأمین و سرمایهگذاری در انرژیهای جایگزین حرکت خواهند کرد. تداوم این وضعیت حتی میتواند مسیرهای تجارت انرژی را تغییر داده و معادلات ژئوپلیتیک جهانی را دگرگون کند.