عوض حیدرپور، عضو سابق کمیسیون امنیت ملی مجلس، اعلام کرد که آتشبس اعلامشده از سوی آمریکا از ابتدا نشانه عقبنشینی این کشور بوده و بهدلیل نبود حمایت بینالمللی ادامه عملیات برای واشنگتن دشوار شد.
نورنیوز-گروه سیاسی: عوض حیدرپور در گفتوگویی اظهار کرد: زمانی که آمریکا اقدام به اعلام آتشبس کرد، میشد این موضوع را القا کرد که در حال عقبنشینی است.
وی افزود: برآورد اولیه آنها این بود که درگیری به سطح منطقهای کشیده شده و ایران نیز پاسخهای گستردهای میدهد و در ادامه، شرایط بهگونهای پیش خواهد رفت که زمینه برای ورود نهادهای بینالمللی و اخذ مجوزهای لازم برای ادامه عملیات فراهم شود. با این حال، به رغم برخی اقدامات و پاسخهای ایران در حوزه دفاع از خلیج فارس، تنگه هرمز و تمامیت ارضی کشور، آمریکا نتوانست اجماع بینالمللی لازم را جلب کند و سازمان ملل متحد را با خود همراه سازد. همین موضوع موجب شد که این کشور در ادامه مسیر با محدودیتهایی مواجه شود.
نماینده مردم شهرضا در مجلس هشتم ادامه داد: آمریکاییها بر اساس برخی مجوزهای داخلی خود، امکان ورود به درگیری را در بازههای زمانی مشخص دارند، اما در این مقطع، موفق نشدند حمایت بینالمللی لازم را به دست آورند. در نتیجه، به نظر میرسد مقامات این کشور به این جمعبندی رسیدند که ادامه این روند با دشواری همراه خواهد بود.
وی با اشاره به شرایط داخلی ایران و تاثیر آن بر موفقیت جمهوری اسلامی در عقب نشینی آمریکا، تصریح کرد: یکی از عوامل مهم در این تحولات، پایداری و انسجام داخلی در جمهوری اسلامی ایران است بهطوری که هم نیروهای مسلح و هم مردم بهصورت جدی در صحنه حضور داشتند. این در حالی است که طرف مقابل تصور میکرد ممکن است همراهی لازم از سوی مردم شکل نگیرد.
حیدرپور خاطرنشان کرد: حضور مؤثر نیروهای مسلح در کنار همراهی مردم، محاسبات طرف مقابل را دچار خطا کرد و همین موضوع در نهایت به اعلام آتشبس از سوی آمریکا انجامید.
به گفته وی، از همان زمان اعلام آتشبس و تعیین بازه زمانی اولیه، برای ناظران آشنا با مسائل نظامی روشن بود که این آتشبس میتواند به یک روند پایدار تبدیل شود.
وی افزود: با نزدیک شدن به پایان مهلت اعلامشده، مجموعهای از عوامل از جمله شرایط داخلی آمریکا، فضای سیاسی و انتخاباتی این کشور و همچنین عدم همراهی برخی جریانهای سیاسی، موجب شد که آمریکا تصمیم به تمدید آتشبس بگیرد. این تمدید نیز بدون تعیین چارچوب زمانی مشخص اعلام شد که میتواند بهمعنای تداوم آن در آینده باشد.
این عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس هشتم ادامه داد: بر این اساس، ارزیابی فعلی آن است که احتمال ازسرگیری عملیات نظامی از سوی آمریکا بسیار کاهش یافته و حتی اقدامات اخیر این کشور در برخی مناطق نیز ممکن است در ادامه متوقف شود.
وی با اشاره به عملکرد دستگاه دیپلماسی کشور گفت: یکی از موضوعات مهم در این زمینه، میزان تأثیرگذاری هماهنگی میان میدان و دیپلماسی در ایجاد فشار بر طرف آمریکایی است که به نظر میرسد این هماهنگی نقش قابل توجهی در ایجاد سردرگمی در طرف مقابل داشته است.
عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس هشتم با اشاره به هماهنگی میان میدان و دیپلماسی در تحولات اخیر، تأکید کرد: همافزایی این دو حوزه نقش تعیینکنندهای در تغییر محاسبات طرف مقابل داشته است. در این مقطع، میدان بهصورت واقعی در پشتیبانی از دیپلماسی قرار گرفت و این دو بخش در یک مسیر واحد حرکت کردند. دستگاه دیپلماسی با اتکا به ایستادگی نیروهای مسلح، به این جمعبندی رسید که مذاکره تحت فشار معنایی ندارد و طرف مقابل، بهدلیل اقداماتی که انجام داده، باید پاسخگو باشد و حتی غرامت بپردازد.
وی افزود: بر همین اساس، شروط مشخصی از سوی جمهوری اسلامی ایران در قالب یک چارچوب تعیین شد که مورد تأکید نیروهای مسلح و هدایتهای رهبری نیز قرار داشت. این هماهنگی موجب شد تیم دیپلماسی با پشتوانه قویتری در مواضع خود ایستادگی کند.
نماینده مردم شهرضا در مجلس هشتم ادامه داد: تجربههای گذشته در مذاکرات نیز در این رویکرد بیتأثیر نبود. تیم دیپلماسی که پیشتر درگیر مذاکرات طولانیمدت بود، با مشاهده پایداری نیروهای مسلح و حضور گسترده مردم در صحنه، اطمینان بیشتری برای دفاع از مواضع کشور پیدا کرد.
وی تصریح کرد: حضور مردم در صحنه و حمایت از مواضع رسمی کشور، در کنار ایستادگی نیروهای مسلح، موجب شد طرف مقابل به این نتیجه برسد که امکان پیشبرد اهداف خود از مسیر فشار وجود ندارد. همچنین، مشکلات داخلی آمریکا و عدم همراهی برخی بازیگران بینالمللی، این جمعبندی را تقویت کرد که ادامه درگیریها به نفع آنها نخواهد بود.
حیدرپور خاطرنشان کرد: در نهایت، مجموعه این عوامل باعث شد که آمریکا به سمت پذیرش آتشبس حرکت کند و حتی از تداوم آن سخن بگوید.
وی در ادامه با اشاره به نقش تنگه هرمز در تحولات اخیر گفت: این تنگه از اهمیت راهبردی بالایی برخوردار است و بخش قابلتوجهی از مبادلات انرژی و کالاهای منطقه از این مسیر انجام میشود. هرگونه اختلال در این مسیر میتواند تأثیرات گستردهای بر اقتصاد جهانی داشته باشد.
این عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس هشتم افزود: تحولات اخیر نشان داد که کنترل و مدیریت این گذرگاه تا چه اندازه میتواند بر بازارهای جهانی انرژی اثرگذار باشد. افزایش قیمت حاملهای انرژی و بروز نگرانی در بازارهای بینالمللی، از جمله پیامدهای این وضعیت بوده است.
وی ادامه داد: برآوردها حاکی از آن است که اختلال در روند صادرات انرژی و سایر کالاها از منطقه، میتواند موجب افزایش تورم و ایجاد چالشهای اقتصادی در کشورهای مختلف، بهویژه در اروپا شود. این موضوع موجب شد کشورهای غربی نیز نسبت به ادامه تنشها با احتیاط بیشتری عمل کنند.
حیدرپور همچنین به نقش برخی کشورهای منطقه اشاره کرد و گفت: همراهی برخی بازیگران منطقهای در مدیریت شرایط، در کنار سیاستهای اتخاذشده از سوی ایران، موجب شد پیامدهای اقتصادی و امنیتی این تحولات بیش از پیش برای طرفهای مقابل آشکار شود.
وی تأکید کرد: مجموعه شرایط ایجادشده نشان داد که راهبردهای اتخاذشده از سوی جمهوری اسلامی ایران، بهویژه در حوزههای میدانی و اقتصادی، توانسته تأثیر قابلتوجهی در تغییر رفتار طرف مقابل داشته باشد و اهمیت مؤلفههای ژئوپلیتیکی مانند تنگه هرمز را بار دیگر برجسته کند.
عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس هشتم با اشاره به پیامدهای اقتصادی تحولات اخیر تأکید کرد: فشارهای ناشی از این شرایط موجب شد کشورهای غربی نیز نسبت به ادامه روند تنشها ابراز نگرانی کنند. در پی تحولات اخیر، کشورهای غربی با درک آثار اقتصادی و تبعات ناشی از ادامه درگیریها، به این جمعبندی رسیدند که باید برای جلوگیری از افزایش خسارات، تدابیری اتخاذ کنند.
وی افزود: شواهد نشان میدهد که در این روند، میزان آسیبپذیری طرفهای غربی بیش از پیش آشکار شده و همین موضوع بهعنوان عاملی مضاعف، در تغییر رویکرد آنها نسبت به ادامه تنشها تأثیرگذار بوده است.