منابع آگاه به رویترز گفتند ایران سالهاست برای سناریوی مدیریت یا بستن تنگه هرمز برنامهریزی کرده است. این گزارش با اشاره به اظهارات دیمیتری مدودف، از تنگه هرمز به عنوان یک اهرم بازدارنده قدرتمند یاد میکند که به تهران اجازه میدهد بدون عبور از آستانه هستهای، موازنه قدرت را تغییر دهد.
نورنیوز-گروه بین الملل:به نوشته رسانه انگلیسی، مقامها و تحلیلگران حوزه خلیج فارس پیشبینی میکنند دور آتی مذاکرات که احتمالا در اسلامآباد برگزار میشود، «به جای تمرکز بر برنامه موشکی ایران یا نیروهای نیابتی، عمدتا حول محور محدودیتهای مربوط به غنیسازی اورانیوم و چگونگی مدیریت اهرم فشار ایران بر تنگه هرمز - که حیاتیترین شاهراه ترانزیت نفت جهان محسوب میشود - خواهد چرخید.»
خبرگزاری رویترز به نقل از منابع خود عنوان میکند مقامهای حوزه خلیج فارس هشدار میدهند «رویکرد جدید در مذاکرات، به جای برچیدن اهرم فشار تهران در تنگه هرمز، صرفاً آن را "مدیریت" میکند».
طبق گزارش رویترز، این کشورها مدعی هستند این رویکرد «ضمن اولویتبخشی به ثبات اقتصادی جهان، امنیت کشورهایی را که بیشترین آسیب را از تنشهای انرژی متحمل میشوند، به حاشیه میراند و آنان را از فرآیند رسمی تصمیمسازی کنار میگذارد.»
به نوشته رویترز به باور منابع آگاه منطقه خلیج فارس، دیپلماسی کنونی میان واشنگتن و تهران «کمتر بر عقبنشینی برنامه موشکی ایران متمرکز بوده و بیشتر به سطح غنیسازی و پذیرش تلویحی تسلط تهران بر تنگه هرمز معطوف شده است؛ تنگهای که حدود یکپنجم نفت جهان از آن عبور میکند.»
اگرچه مذاکرات بر سر غنیسازی همچنان متوقف مانده است، اما مقامات خلیج فارس هشدار میدهند که «تغییر اولویتهای مذاکرات به خودی خود نگرانکننده است.» یک منبع آگاه نزدیک به محافل دولتی در منطقه در گفتوگو با رویترز گفته است: «در نهایت، تنگه هرمز خط قرمز خواهد بود. پیش از این موضوع تنگه در مذاکرات مطرح نبود، اما اکنون هست. زمین بازی عوض شده است.»
پالس مسکو؛ «هرمز بمب اتمی ایران است»
نقش محوری تنگه هرمز به صراحت در اظهارات «دیمیتری مدودف»، معاون شورای امنیت روسیه، در تاریخ ۸ آوریل در شبکه اجتماعی ایکس ترسیم شد. مدودف نوشت: «معلوم نیست آتشبس بین واشنگتن و تهران چگونه پیش خواهد رفت. اما یک چیز قطعی است: ایران سلاح هستهای خود را آزمایش کرده است. اسمش تنگه هرمز است. پتانسیلش تمامنشدنی است.»
این اظهارات، تنگه هرمز را به عنوان اهرمی معرفی میکند که به ایران اجازه میدهد بدون عبور از آستانه هستهای، هزینهها را افزایش داده و قواعد بازی را تعیین کند.
هرمز؛ «شمشیر از نیام کشیده»
به نوشته خبرگزاری رویترز مقامهای امنیتی ایران در گفتوگوهای خصوصی با این خبرگزاری استفاده از اهرم تنگه هرمز را نه به عنوان یک طرح احتیاطی، بلکه یک ابزار بازدارنده بلندمدت توصیف میکنند. طبق این گزارش یک منبع ارشد امنیتی ایران به رویترز گفته است: «ایران سالهاست برای سناریوی بستن تنگه هرمز تدارک دیده و هر گام را برنامهریزی کرده است. امروز این تنگه یکی از مؤثرترین ابزارهای ایران است. نوعی اهرم جغرافیایی که به عنوان یک عامل بازدارنده قدرتمند عمل میکند.»
این منبع، تنگه هرمز را یک «دارایی طلایی و بینظیر برخاسته از جغرافیای ایران» توصیف کرد و افزود: «دنیا نمیتواند این اهرم را از ایران بگیرد، دقیقاً به این دلیل که از موقعیت جغرافیایی ایران نشأت میگیرد.»
به نوشته رویترز، همچنین یک منبع دوم ایرانی نزدیک به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز نیز تاکید کرد که تابوی دیرینه استفاده از تنگه هرمز شکسته شده است. وی این تنگه را «شمشیری از نیام کشیده» خواند که آمریکا و کشورهای منطقه نمیتوانند آن را نادیده بگیرند.
به گفته تحلیلگران، آنچه کشورهای عرب خلیج فارس را به شدت نگران کرده، این است که در حالی که موشکها، پهپادها و ادعای مربوط به «نیروهای نیابتی» ایران بارها به این منطقه حمله کردهاند، چارچوب مذاکرات صرفاً حول محور هرمز - به دلیل تأثیر جهانی آن بر اقتصاد - شکل گرفته و نگرانیهای امنیتی کشورهای حوزه خلیج فارس را به حاشیه رانده است.
«ابتسام الکتبی»، رئیس مرکز سیاستگذاری امارات، در گفتوگو با رویترز هشدار داد: «آنچه امروز در حال شکلگیری است، یک توافق تاریخی نیست، بلکه مهندسی عمدی یک درگیری پایدار است.»
الکتبی افزود: «چه کسی از موشکها و نیروهای نیابتی آسیب میبیند؟ اسرائیل و بهطور مشخص کشورهای خلیج فارس. یک توافق خوب برای ما باید موشکها، نیروهای نیابتی و هرمز را شامل شود. اما به نظر میرسد آنها [مذاکرهکنندگان] هیچ اهمیتی به موشکها و نیروهای نیابتی نمیدهند.»