مدرس دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به نقش ژئوپلیتیکی هرمز، آن را اهرمی تعیینکننده در مدیریت بازار جهانی انرژی توصیف کرد.
نورنیوز-گروه سیاسی: نیما توکلی ، با اشاره به تغییر ادبیات در مواجهه با تحریمها تأکید کرد که ایران از یک کشور تحریمپذیر به بازیگری «تحریمساز» تبدیل شده و این تحول را باید نشانهای از جهش در نظریه قدرت ملی دانست.
وی گفت: غرب طی چهار دهه گذشته همواره از تعابیری مانند «ویرانگر» و «فلجکننده» برای تحریمهای خود علیه ایران استفاده میکرد، اما اکنون همان ادبیات در حال بازگشت علیه خود آنهاست. آنچه امروز رخ میدهد، صرفاً یک واکنش مقطعی نیست، بلکه نشاندهنده یک تغییر راهبردی است. ایران به این جمعبندی رسیده که دیگر در موقعیت انفعال قرار ندارد و حتی میتواند در جایگاه طراحی و اعمال تحریم ظاهر شود. تجربه سالها مواجهه با تحریمها، به نوعی آموزش عملی برای ایران بوده است.
جغرافیا؛ سلاح راهبردی ایران در معادلات جهانی
توکلی در ادامه با اشاره به اهمیت موقعیت ژئوپلیتیکی ایران اظهار کرد: سلاح اصلی ایران «جبر جغرافیایی» است. تنگه هرمز تنها یک مسیر عبور نیست، بلکه شریان حیاتی اقتصاد جهانی به شمار میرود. کشوری که بتواند بر چنین گذرگاهی اثرگذار باشد، عملاً قادر است بر قیمت انرژی در بازارهای جهانی تأثیر بگذارد.
وی افزود: ایران در هفتههای اخیر نشان داده که میتواند این ظرفیت جغرافیایی را به ابزاری فعال در حوزه نظامی و اقتصادی تبدیل کند. موضوع صرفاً بستن یا باز نگه داشتن تنگه نیست، بلکه مدیریت جریان انرژی و تعیین شرایط آن است. این تحولات در مقطعی رخ داده که با حساسیتهای سیاسی در برخی کشورهای غربی همزمان شده و همین موضوع بر اهمیت زمانبندی اقدامات افزوده است.
تلاش آمریکا برای تنفس اقتصادی و نقش میانجیها
این مدرس دانشگاه درباره تحرکات اخیر آمریکا و ارتباط آن با پاکستان بیان کرد: شرایط به گونهای پیش رفته که ایالات متحده در مدیریت وضعیت موجود با چالش جدی مواجه شده است. افزایش قیمت سوخت، نوسانات بازارهای مالی و فشار بر زندگی روزمره شهروندان آمریکایی از جمله پیامدهای این وضعیت است.
وی خاطرنشان کرد: ورود پاکستان به عنوان میانجی و ایجاد یک وقفه دو هفتهای در تنشهای نظامی، در واقع تلاشی برای کاهش فشارها بوده است. با این حال، ایران از این فرصت برای بازتعریف موقعیت خود استفاده کرده و ابتکار عمل را در دور جدید تحولات در دست گرفته است.
همافزایی هرمز و بابالمندب در راهبرد جدید ایران
توکلی با اشاره به برخی تحلیلها درباره پیوند میان تنگه هرمز و بابالمندب تصریح کرد: این رویکرد را میتوان یک ابتکار عمل هوشمندانه دانست. بابالمندب نیز یکی از گلوگاههای مهم انتقال انرژی در جهان است و همزمانی تحولات در این دو نقطه، میتواند تأثیر قابل توجهی بر بازارهای جهانی داشته باشد.
وی ادامه داد: در چنین شرایطی، اعمال فشار بر دو مسیر اصلی انتقال انرژی، آثار سریع و قابلتوجهی در اقتصاد جهانی برجای میگذارد. نشانههای این موضوع را میتوان در نوسانات اخیر قیمت نفت مشاهده کرد، هرچند این تحولات تنها بخشی از پیامدهای پیشرو است.
این مدرس دانشگاه در ادامه گفت: واکنشهای اولیه کشورهای اروپایی نشان میدهد که نگرانیها در حال افزایش است و ادامه این روند میتواند معادلات اقتصادی و سیاسی را در سطح بینالمللی دستخوش تغییرات جدی کند.
این مدرس دانشگاه آزاد اسلامی، در ادامه تحلیل خود از تحولات اخیر با تأکید بر تغییر موازنه در حوزه تحریمها گفت که ایران از جایگاه «تحریمپذیر» به «تحریمساز» ارتقا یافته و این تحول، نشانه ورود به مرحلهای جدید از اعمال قدرت در سطح منطقهای و جهانی است.
وی با اشاره به پیامدهای احتمالی این روند برای کشورهای غربی افزود: آنها بهخوبی میدانند که در صورت تثبیت مدیریت ایران بر تنگه هرمز، اقتصاد کشورهایی مانند آلمان در بازهای کوتاهمدت با شوکهای ساختاری مواجه خواهد شد.
گذار از دفاع به مدیریت هجومی در تنگه هرمز
توکلی در پاسخ به پرسشی درباره تفاوت رویکرد جدید با گذشته و افق پیشرو اظهار کرد: به فرمان حضرت آیتالله سید مجتبی خامنهای، ایران از حالت دفاعی صرف خارج شده و وارد مرحله «مدیریت هجومی» بر تنگه هرمز شده است. تفاوت اصلی این رویکرد در تغییر ادبیات و عمل است؛ پیشتر سخن از دور زدن تحریمها بود، اما اکنون بحث اعمال تحریم مطرح است.
وی ادامه داد: در گذشته گفته میشد که ایران توان بستن تنگه را دارد، اما اکنون صحبت از مدیریت کامل جریان عبور و مرور است؛ اینکه چه کشتیای، با چه محمولهای و تحت چه شرایطی از این مسیر عبور کند. هدف نهایی این راهبرد، اعمال تحریمهای چندلایه علیه آمریکا و رژیم صهیونیستی و تغییر موازنه در نظام اقتصادی و سیاسی جهان است.
بازتعریف مفهوم تحریم در ادبیات سیاسی جهان
این مدرس دانشگاه خاطرنشان کرد: آنچه در حال وقوع است، میتواند در آینده نزدیک مفهوم «تحریم» را در ادبیات سیاسی جهان دگرگون کند. بر این اساس، تحریم دیگر صرفاً ابزاری در دست قدرتهای غربی نخواهد بود، بلکه به ابزاری برای بازتعریف نظم جهانی از سوی ایران تبدیل میشود.
وی افزود: تجربه سالهای گذشته نشان داده که ایران توانسته از ابزارهایی که علیه آن بهکار گرفته شده، در جهت منافع خود بهرهبرداری کند و اکنون این تجربه وارد مرحله اجرا شده است.
توکلی در جمعبندی سخنان خود با اشاره به تحولات اخیر در ایالات متحده بیان کرد: رئیسجمهور آمریکا تصور میکرد با اعمال تحریمهای شدید میتواند ایران را تحت فشار قرار دهد، اما اکنون شرایط بهگونهای رقم خورده که خود آمریکا با چالشهای اقتصادی داخلی از جمله افزایش قیمت سوخت مواجه شده است. آنچه امروز در حال شکلگیری است، نشاندهنده یک تغییر در معادلات قدرت است؛ تغییری که در آن، تجربه و شناخت از ابزار تحریم به عاملی برای بازتعریف نقش ایران در عرصه بینالمللی تبدیل شده است.