بیماریهای قلبیعروقی یکی از علل اصلی مرگومیر در سراسر جهان هستند. مطالعه جدید نشان میدهد بیش از 99 درصد افرادی که دچار سکته قلبی یا مغزی شدهاند، سالها قبل حداقل یک عامل خطر (مانند فشارخون بالا یا دیابت) داشتهاند. با وجود ابزارهای دقیق پیشبینی، هنوز بسیاری از ما این علائم هشدار را جدی نمیگیریم.
نورنیوز-گروه اجتماعی:سالانه میلیونها نفر در جهان بر اثر بیماریهای قلبی جان خود را از دست میدهند. با وجود پیشرفتهای شگفتانگیز در پزشکی، هنوز سؤال اصلی این است: چرا نمیتوانیم به طور مؤثرتری از این بیماری پیشگیری کنیم؟
طبق مطالعهای که در سال ۲۰۲۵ میلادی منتشر شده، بیش از ۹۹ درصد افرادی که دچار سکته قلبی، سکته مغزی یا نارسایی قلبی شده بودند، سالها قبل حداقل یک عامل خطر مانند فشارخون بالا، کلسترول بالا، دیابت، بیماری مزمن کلیوی یا مصرف دخانیات داشتند. این یافتهها نشان میدهد که برخلاف بسیاری از بیماریها، بیماری قلبی پیشگیریپذیر است.
چرا منتظر میمانیم؟
خطر بیشتر بیماریهای قلبی طی سالها و حتی دههها انباشته میشود. با این حال، وقتی سکته قلبی رخ میدهد، اغلب آن را غیرمنتظره یا ناگهانی میدانیم.
واقعیت این است که امروزه علم، دادهها و ابزارهای پیشبینی احتمال وقوع یک رویداد قلبی، سالها قبل از وقوع آن، در دسترس هستند. چند سال پیش، انجمن قلب آمریکا (یک منبع معتبر جهانی) ابزاری به نام پریوِنت/ PREVENT (به معنای پیشگیری) را برای پیشبینی خطر بیماری قلبی منتشر کرد. این ابزار میتواند خطر سکته قلبی، سکته مغزی یا نارسایی قلبی در ۱۰ یا ۳۰ سال آینده را تخمین بزند.
عوامل خطر خاموش؛ خطری که نمیبینیم
همه ما گاهی کارها را به تعویق میاندازیم، و مراقبت از سلامت قلب هم از این قاعده مستثنا نیست. احساس میکنیم مشکلات قلبی را میتوان به آینده موکول کرد، مخصوصاً وقتی صحبت از پیشگیری از اتفاقی است که ممکن است سالها بعد رخ دهد.
بسیاری از عوامل خطر امروز خاموش هستند. ممکن است حتی ندانید به فشارخون مبتلا هستید، قندخونتان غیرطبیعی است یا کلسترولتان بالا رفته است؛ اما این به آن معنا نیست که آسیب به رگها و قلب شما در طول زمان انباشته نمیشود.
همانطور که برای بازنشستگی، از دههها قبل برنامهریزی میکنید، سلامتی نیز نیازمند سرمایهگذاری زودهنگام و فعالانه است.
گامهای عملی برای محافظت از قلب
استفاده از ابزار پیوِنت برای اندازهگیری خطر، گام اول خوبی است، اما محافظت از قلب به همینجا ختم نمیشود.
پس از درک بهتر خطر، میتوانید با پزشک خود یک برنامه عملی شامل موارد زیر تنظیم کنید:
تغییر در رژیم غذایی
ورزش منظم
مصرف داروهای کاهشدهنده کلسترول (استاتینها)
همچنین، تمرکز بر سلامت قلب یک فعالیت مادامالعمر است. انجمن قلب آمریکا ابزاری به نام مای لایف چِک (My Life Check) ایجاد کرده که میتواند به شما در بررسی عادات سلامت و دریافت نکات بهبود کمک کند.
مسئولیت فقط فردی نیست
گاهی اوقات، خطر ابتلا به بیماری قلبی کاملاً در کنترل فرد نیست. دسترسی به غذای سالم، فضاهای امن برای ورزش، زمان کافی برای فعالیت بدنی و مراقبتهای بهداشتی مقرونبهصرفه، عوامل حیاتی هستند.
پیشگیری از بیماری قلبی فقط یک مسئولیت فردی نیست. این یک تعهد جمعی اجتماعی است و نیاز دارد که برای ساختن سامانهها و سیاستهایی که این موانع را برطرف میکنند، دست به دست هم دهیم.
تغییر نگرش؛ از واکنش به پیشگیری
باید دست از درمان بیماری قلبی بهعنوان یک رویداد غیرمنتظره یا اجتنابناپذیر برداریم. علم روشن است: بیماری قلبی پیشبینیپذیر و پیشگیریپذیر است. اما ما خیلی دیر اقدام میکنیم.
پیشبینیهای اخیر نشان میدهد اگر روند فعلی ادامه یابد، در سالهای آینده دهها میلیون نفر در سراسر جهان به بیماری قلبی مبتلا خواهند شد. برای موفقیت، باید طرز فکر خود را از رویکرد واکنشی (منتظرماندن برای وقوع سکته و سپس نجات بیمار) به رویکرد پیشگیرانه (اولویتدادن به پیشگیری از وقوع بیماری قلبی) تغییر دهیم.