تاکید جمهوری اسلامی ایران بر «امنیت برای همه یا هیچکس» در خلیج فارس و دریای عمان، پاسخی راهبردی به سیاستهای خصمانه آمریکا در تحریم، جنگ و محدودسازی عبور و مرور دریایی است. این رویکرد نه تهدید، بلکه تلاشی مشروع برای حفظ حاکمیت و جلوگیری از بیثباتسازی منطقهای است.
نورنیوز-گروه سیاسی: آنچه در مواضع اعلامی جمهوری اسلامی ایران به ویژه بیانیه قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا (ص) برجسته است، تاکید بر حقوق حاکمیتی در آبهای سرزمینی و پیرامونی است. این حق، بر اساس قواعد شناختهشده بینالمللی، به هر کشوری اجازه میدهد امنیت مسیرهای حیاتی خود را تضمین کند. از این منظر، کنترل و نظارت بر تنگه هرمز نه اقدامی استثنایی، بلکه بخشی از مسئولیت طبیعی هر دولت در قبال امنیت ملی خود محسوب میشود.
ایران با تکیه بر این اصل، نشان داده است که در برابر هرگونه تهدید علیه منافع حیاتی خود، منفعل نخواهد بود. این موضع، بهویژه در شرایطی که فشارهای خارجی افزایش یافته، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
محاصره دریایی؛ سیاستی غیرقانونی و بیثباتکننده
سیاستهای آمریکا در منطقه، بهویژه تلاش برای اعمال محدودیت بر عبور و مرور دریایی، از نگاه تهران مصداق روشنی از نقض قوانین بینالمللی است. چنین اقداماتی نهتنها آزادی کشتیرانی را زیر سوال میبرد، بلکه بهطور مستقیم امنیت تجارت جهانی را تهدید میکند.
برخلاف ادعای واشنگتن مبنی بر تامین امنیت، حضور نظامی و مداخلات مستمر آن، عملاً به افزایش تنش و ناامنی منجر شده است. تجربه سالهای اخیر نشان داده که هرجا مداخله خارجی افزایش یافته، سطح بیثباتی نیز بالاتر رفته است. در مقابل، ایران تلاش دارد با اتکا به ظرفیتهای بومی، از شکلگیری یک نظم امنیتی عادلانه در منطقه حمایت کند.
امنیت جمعی؛ راهبردی در برابر یکجانبهگرایی
گزاره «امنیت برای همه یا هیچکس» را باید در چارچوب مقابله با یکجانبهگرایی تحلیل کرد. این رویکرد، پیامی روشن به بازیگران منطقهای و فرامنطقهای دارد: امنیت نمیتواند بهصورت گزینشی تامین شود.
ایران با طرح این مفهوم، در واقع خواستار آن است که همه کشورهای منطقه از امنیت برابر برخوردار باشند و هیچ قدرتی نتواند با اعمال فشار، امنیت دیگران را به خطر بیندازد. این نگاه، در تضاد مستقیم با سیاستهایی است که تلاش میکنند با ایجاد محدودیت برای برخی کشورها، برتری راهبردی برای خود ایجاد کنند.
پیامدها؛ از بازتعریف موازنه تا ثبات پایدار
موضعگیری قاطع ایران میتواند به بازتعریف موازنه قدرت در خلیج فارس منجر شود. این پیام که ناامنی برای یک کشور، به معنای ناامنی برای همه خواهد بود، عاملی بازدارنده در برابر اقدامات تنشزا محسوب میشود.
در عین حال، این رویکرد میتواند زمینهساز گفتوگوهای جدیدی درباره امنیت منطقهای باشد؛ گفتوگوهایی که بر پایه احترام متقابل و عدم مداخله خارجی شکل بگیرد. اگر این مسیر تقویت شود، میتوان به شکلگیری ثباتی پایدار امیدوار بود.
در نهایت، آنچه جمهوری اسلامی ایران دنبال میکند، نه محدودسازی تجارت جهانی، بلکه جلوگیری از تبدیل ابزارهای اقتصادی و دریایی به اهرم فشار سیاسی است؛ هدفی که در صورت تحقق، به نفع کل منطقه و حتی اقتصاد جهانی خواهد بود.