نتایج یک پژوهش جدید نشان میدهد بیماری آلزایمر تنها مغز را درگیر نمیکند و میتواند بخشهای مختلف بدن را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
نورنیوز-گروه اجتماعی: بیماری آلزایمر معمولا بهعنوان اختلال مغزی شناخته میشود، اما نتایج پژوهش جدید نشان میدهد که این بیماری بخشهای دیگری از بدن را نیز تحت تاثیر قرار خواهد داد.
دانشمندان کالج پزشکی «بیلور» و بیمارستان کودکان تگزاس با استفاده از مگسهای میوه نشان دادند که پروتئینهای مرتبط با آلزایمر فقط به مغز آسیب نمیرسانند، بلکه سلامت و عملکرد اندامهای دیگر را نیز مختل میکنند.
گروه پژوهشی به رهبری هونگجی لی و هیوگو بلن، نقشهای دقیق به نام «اطلس سلولی مگس مبتلا به آلزایمر» ایجاد کرد. این اطلس نشان میدهد، ژنهای مختلف در بیش از ۲۰۰ نوع سلول در سراسر بدن مگسهای میوه دارای پروتئینهای آلزایمر در مغز، چگونه رفتار میکنند. «اطلس سلولی مگس مبتلا به آلزایمر»، اولین منبع از این نوع است و دیدگاهی برای تمام بدن ارائه کرده و نشان میدهد، تغییرات مرتبط با آلزایمر چگونه میتواند فراتر از مغز گسترش یابد.
پژوهشگران بر دو پروتئین شاخص آلزایمر تمرکز داشتند که شامل Aβ۴۲، پروتئینی است که پلاکهای چسبنده ایجاد میکند و «تاو»، پروتئینی که درون سلولهای مغزی گره تشکیل میدهد.
آنان مگسها را طوری مهندسی کردند که فقط در نورونهایشان—سلولهای مغز و سیستم عصبی— پروتئین Aβ۴۲ یا «تاو» تولید کنند تا بتوانند دریابند، این پروتئینها چگونه بدون حضور مستقیم در سایر اندامها، روی بقیه بدن تاثیر میگذارند.
نتایج شگفتانگیز بود؛ مگسهایی که در نورونهایشان Aβ۴۲ داشتند، عمدتا در سیستم عصبی بهخصوص در سلولهای حسی دچار مشکل شدند و سلولهایی که با بویایی، بینایی و شنوایی مرتبط هستند بیشتر از بقیه آسیب دیدند.
این یافته با آنچه پزشکان در انسان مشاهده کردهاند، همخوانی دارد و تایید میکند که از دست دادن حس بویایی، یکی از علائم هشداردهنده اولیه ابتلا به بیماری آلزایمر است. گروه پژوهشی حتی در مگسهای میوه، نوع دقیق سلولهای بویایی که با پروتئین Aβ۴۲ آسیب میدیدند را نیز شناسایی کرد.
در مقابل، «تاو»، تاثیرات گستردهتری در سراسر بدن گذاشت. مگسهایی که «تاو» را در نورونهای خود تولید میکردند، تغییراتی در سوختوساز چربی، هضم و حتی باروری نشان دادند. این مشکلات شبیه کاهش تواناییهای مرتبط با افزایش سن هستند و نشان میدهند که «تاو» ممکن است روند پیری را حتی خارج از مغز تسریع کند.
پژوهشگران همچنین دریافتند، در این مورد ارتباط میان مغز و سایر اندامها مختل میشود، احتمالا به این دلیل که «تاو» توانایی سیستم عصبی در ارسال پیامها در سراسر بدن را کاهش میدهد.
تزو-چیاو لو، یکی از پژوهشگران این تحقیق گفت: یافتههای ما نشان میدهد، پروتئینهای مرتبط با آلزایمر در مغز میتوانند واکنشی زنجیرهای ایجاد کنند و به بافتهایی آسیب برسانند که حتی این پروتئینها را تولید نمیکنند. این موضوع کمک میکند که توضیح دهیم، چرا بیماران مبتلا به آلزایمر اغلب مشکلاتی فراتر از زوال حافظه مانند کاهش وزن یا مشکلات گوارشی را تجربه میکنند.
اکنون «اطلس سلولی مگس مبتلا به آلزایمر»، ابزار ارزشمندی برای دانشمندان در سراسر جهان است و با نشان دادن اینکه پروتئینهای آلزایمر چگونه اندامها و انواع مختلف سلولها را تحت تاثیر قرار میدهند، میتواند مسیر پژوهشهای آینده برای یافتن درمانها یا نشانگرهای زیستی جدید، علائم اولیهای که در خارج از مغز بروز میکنند را روشنتر کند.
بر اساس گزارش سایت نوریج، نتایج این پژوهش همچنین اهمیت ارتباط مغز و بدن را در بیماریهای عصبیتخریبی برجسته میکند. درک اینکه چگونه سیگنالها میان مغز و سایر اندامها مختل میشوند میتواند به درمانهایی موثرتر منجر شود، درمانهایی که کل بدن و نه فقط مغز را در نظر بگیرند.
بلن گفت: این روش تصویر کاملتری از بیماری آلزایمر به ما ارائه و نشان میدهد که این بیماری، فقط اختلال مغزی نیست بلکه حالتی است که کل بدن را درگیر میکند.
نتایج این پژوهش در نشریه Neuron منتشر شده است.