ارزش انسان به چیست؟ چگونه میتوانیم ارزش و اعتبار انسان را بسنجیم؟ پاسخی که به این پرسش میدهیم، هدف و جهت و سبک زندگی ما را تعیین و تعریف میکند. امام علی(ع) درباره ارزش انسان گفته اند: «و قیمة کل امرء ما یحسنه.» یعنی «ارزش و بهای انسان به آن چیزی است که نیکو میداند.»
نورنیوز-بسیاری زندگی معمول و گذران روزمرّه را نیکو میدانند؛ شغلی و خانهای و زن و فرزندی و وسایل زندگی مرفهی. برای اینان، داشتن و دارایی نیکوست. در این سبک زندگی، بدیهی است که خانه بزرگتر و ماشین مدرنتر و وسایل زندگی برند جایگاه خود را پیدا میکند. چنین آدمی برای خود زندگی میکند و این زندگی را به چشم دیگران میکشاند و لذت میبرد. اما به تعبیر شمس تبریزی «تعیش بنفسه»؛ «زندگی دیگری هم هست.»
در آن زندگی دیگر، انسانهایی که با آرمان زندگی میکنند، به جای اینکه صرفاً در بند خود و خانواده خود باشند، به ملت و کشور میاندیشند. اینان دارایی خود را صرف بهبود زندگی یا اعتلای ملت و کشور خود میکنند. به عنوان نمونه شهید حسن تهرانی مقدم، پدر صنایع موشکی ایران که دفاع از وحدت سرزمینی و وحدت ملی و نظام و انقلاب امروز ایران، مدیون تلاش و ابتکار او و همه کسانی است که توانستهاند صنایع موشکی ایران را به عنوان رکن دفاع از ایران سامان دهند. شهید تهرانی مقدم کسی بود که با آرمان زندگی کرد و جان خود را بر سر آرمانش نهاد. آرمان او از سوی شهید حاجیزاده ارتقا یافت. امروز دستاورد این شهیدان موجب حیرت و بغض دشمنان و شگفتی و تحسین دوستان شده است. آنان آرمان را انتخاب کرده بودند. آرمان آنان به تعبیر امام حسین(ع) «انَّالله یحِبُّ مَعالی الامور»، یعنی خداوند همتهای والا را دوست دارد. البته آرمان با تحقق و به اتکای همتی عالی به ثمر میرسد. در این صورت آرمان با آرزو و خیال پردازی متفاوت است. فرد آرمانگرا با ایمان به آرمان خود و با امید به تحقق آرمان خویش زندگی میکند. آرمان مانند افقی روشن در برابر اوست. ایمان و امید، به او توانایی و تحرک میبخشد. او سبک زندگی خود را متناسب با همان آرمان و ایمان و امید تعریف میکند.
در تاریخ معاصر ایران دو نفر توفیق یافتند آرمان خود را محقق کنند و ما شاهد شکفتگی آرمان آنان بوده ایم. دیگرانی هم بودند و آرمانی درخشان داشتند، اما آرمانشان مجال تحقق نیافت. آرمان دکتر محمد مصدق، استقلال ایران و ملی شدن صنعت نفت بود. اما آرمان او با کودتای مرداد ماه سال ۱۳۳۲ ویران شد. رضا شاه که طرفدارانش او را بنیانگذار «ایران نوین» خواندهاند، تمام توجهش به ساخت ارتشی مدرن و نیرومند بود. آن ارتش حتی یک ساعت هم در برابر قوای اشغالگر شوروی و انگلستان و آمریکا مقاومت نکرد. ایران اشغال شد و رضا شاه را دستگیر کردند و او را با خواری تمام از ایران اخراج کردند. پسر او محمد رضا شاه آرمان تمدن بزرگ را مطرح کرد. گفت ما به دروازههای تمدن بزرگ رسیده ایم. نرسید!
اما دو چهره شاخصی که شاهد تحقق آرمان خویش بودند؛ امام خمینی(ره) و شهید آیتالله خامنهای بودند.
یکم: امام خمینی(ره)
آرمان امام خمینی(ره) آزادی ملت ایران از نظام وابسته و استبدادی سلطنتی بود. نظامی که با تکیه بر استکبار انگلستان و آمریکا بر ایران حاکم بود و پس از کودتای ۱۳۳۲ با مشت آهنین بر کشور حکومت میکرد. وقتی در پانزدهم خرداد ماه سال ۱۳۴۲ امام خمینی(ره) به شاه گفت: «مردم تو را از این کشور بیرون میکنند»، بسیاری سخن امام(ره) را آرزویی محال اندیشانه تلقی کردند. برخی هم به ناروا، این سخن را به استهزا گرفتند. اما این سخن آرزو نبود، آرمان بود. این آرمان با ایمان ناب و امید درخشنده امام خمینی(ره) به سرانجام رسید. انقلاب در بهمن ماه ۱۳۵۷ به پیروزی رسید و امام(ره)، نظام جمهوری اسلامی را در دهه اول انقلاب تأسیس کرد.
دوم: آیتالله شهید خامنه ای
آرمان آیتالله شهید خامنهای، تثبیت و استقرار نظام جمهوری اسلامی بود. جنگ تحمیلی هشت ساله که در واقع برای اولین بار پیمان «ورشو» به رهبری شوروی و پیمان «ناتو» به رهبری آمریکا، علیه ایران و ملت ایران همراه و همصدا شده بودند. میخواستند مانع تثبیت انقلاب و استقرار نظام شوند، در صدد تجزیه ایران به عنوان سرزمین ایران و تجزیه ملت ایران بودند. وقتی در آبان ماه سال ۱۳۵۹ خرمشهر پس از ۳۵ روز مقاومت مردم شهر سقوط کرد، ارتش بعث عراق بر دیوارهای خرمشهر شعار «حزب بعث» را نوشته بودند: «جئنا لنبقی» یعنی «آمدیم تا بمانیم»؛ نماندند. آرزویشان تحقق نیافت.
در کمیسیون دفاع مجلس اول، چند روزی پس از سقوط خرمشهر، جلسه بود. نمایندگان خرمشهر و آبادان به کمیسیون آمده بودند. مرحوم آقایان رشیدیان و کیاوش و یونس محمدی، نمیتوانستند از گریه باز ایستند. شرایط دشواری بود. آیتالله خامنهای با آرامش و طمأنینه گفت «دشمنان ما با چند لشکر به خرمشهر حمله کردند. ما آماده نبودیم. همین مقاومت ۳۵ روزه جوانان که حتی کلاشینکف به اندازه کافی نداشتند، معجزه مقاومت جوانان بود. خرمشهر آزاد میشود. ما به نقطهای خواهیم رسید که دشمن دیگر خیال حمله به ایران را نکند. اگر هم حمله کرد پشیمان خواهد شد.»
این آرمان تحقق یافت. مقاومت و استقامت ملت ایران و توانایی و ابتکار نیروهای مسلح پاسخ داد. جنگ ۱۲ روزه تابلوی همان آرمان بود. برای توقف جنگی که آمریکا و اسرائیل آغاز کرده بودند، برای توقف جنگی که خودشان آغاز کرده بودند، به دست و پا افتادند. پیشنهاد آتشبس دادند.
جنگ رمضان، جنگی که هماکنون کشور و ملت و نیروهای مسلح و نظام در گیرودار آنند. دشمنان ایران گمان نمیکردند با شهادت آیتالله امام خامنهای و فرماندهان ارشد نظامی کشور و نظام، بتواند بر پای خود بایستد. چنانکه وقتی فرماندهان نظامی آمریکا به ترامپ گفته بودند «ممکن است ایران تنگه هرمز را ببندد»، ترامپ گفته بود «کار به آنجا نمیرسد، ایران تسلیم خواهد شد»؛ نشد. آنان نمیدانستند وقتی در کشوری و ملتی آرمان تحقق پیدا میکند، استقرار و بقا و ماندگاری نظام و کشور و ملت به اشخاص متکی نیست. آن اشخاص با شهادت خود در بدنه ملت و نظام، انگیزه بیشتر و توانایی افزونتری میآفرینند.
ما شاهد تحقق آرمان شهید امام خامنهای در دفاع از ایران و ملت ایران و نظام جمهوری اسلامی هستیم، آرمان مبتنی بر ایمان و امید و استقامت جواب داده است.