اولین پیام حضرت آیتالله سیدمجتبی خامنهای،سومین رهبرانقلاب اسلامی درزمان بسیار مناسبی منتشرشدوخطوط راهبردی حرکت انقلاب اسلامی راریلگذاری کرد.جدای ازفضای سیاسی-روانی پیام که در زمان بسیار مناسبی منتشر شد و اجازه نداد دشمنان انقلاب با طرح موضوعاتی چون سلامتی ایشان جنگ روانی خودراپیش برند،بلکه جامعیت وشفافیت پیام مسیرروشنی برای آینده انقلاب وایران ترسیم کرد.
نورنیوز-گروه سیاسی: این پیام بهگونهای است که گویا قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران با نگاهی راهبردی-اجرایی خلاصه شده است. این پیام با ذکر خدا و با سلام به صاحب اصلی این نظام اسلامی یعنی حضرت ولیعصر(عج) آغاز میشود و با طلب استعانت از حضرت ایشان نیز به پایان میرسد و در متن آن بر اصول بنیادی اسلامیت و جمهوریت نظام تأکید و جایگاه والای مردم را در گذار از وضع موجود و حرکت در مسیر نیل به آیندهای درخشان را نشان میدهد.
این پیام به صورت گستردهای مورد توجه رسانههای بینالمللی قرار گرفت و هر رسانه حسب رویکرد خاص خود و در چهارچوب سیاستهای کشور متبوعش به وجهی از وجوه این پیام توجه و از زاویه مطلوب خویش پیام را گزارش و تحلیل کرد، ولی در کل میتوان گفت از نظر قریب به اتفاق رسانهها، رهبر جدید انقلاب راهبرد خود را در جنگ جاری مشخص کرده است و در این راهبرد تشدید افقی جنگ و انتقال هزینههای آن به شرکای آمریکا برجستگی خاص دارد. بسته نگاه داشتن تنگه هرمز کلیدواژه پرتکرار دیگر رسانههای بینالمللی است که میتوان گفت حتی بیش از هر موضوعی مورد توجه بوده است و نکته شایان توجه آن که رسانههای رژیم صهیونیستی مانند تایمز اسرائیل، هاآرتص، اسرائیل هیوم، جروزالمپست و دیگر رسانهها و شبکههای اجتماعی در فلسطین اشغالی بر دو موضوع انتقام و بسته بودن تنگه هرمز تمرکز کردهاند.
اگر از فضای ساخته شده رسانههای خارجی عبور کنیم و به تحلیل محتوای متن بپردازیم، آن وقت میتوانیم زوایای دیگری از پیام را متوجه شویم که موضوعات متعدد و گستردهای مانند توجه ویژه به اعتقادات دینی و معرفتی، ادامه راه رهبر شهید، ادامهدار بودن دفاع و فراگیر بودن آن، تأکید بر دریافت خسارت، باز کردن جبهههای جدید، مشخص نبودن پایان جنگ، توجه به جبهه مقاومت و تأکید بر همکاری راهبردی با آن و بالاخره خطوط کلی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در ارتباط با همسایگان و لزوم تعطیلی تمام مراکز آمریکا در منطقه پیرامونی ایران را شامل میشود.
بخش پنجم پیام رهبری خطاب به سران و ردههای مؤثر در بعضی از کشورهای منطقه است که در پیام ایشان اینگونه آمده است:«ما با ۱۵ کشور، همسایگی خاکی یا آبی داریم و همیشه مایل به ارتباط گرم و سازنده با همه آنان بودهایم و هستیم؛ لکن دشمن از سالها قبل بتدریج پایگاههایی اعم از نظامی و مالی را در بعضی از این کشورها احداث کرده تا تسلط خود را بر منطقه تأمین کند. در هجوم اخیر، بعضی از پایگاههای نظامی مورد استفاده قرار گرفت که طبعاً ما همانطور که هشدار صریح داده بودیم و بدون اینکه تعرضی به آن کشورها صورت دهیم، صرفاً همان پایگاهها را مورد حمله قرار دادیم. از این پس باز هم به ناچار این کار را ادامه خواهیم داد؛ گرچه همچنان معتقد به لزوم دوستی بین خود و آن همسایگانمان هستیم. این کشورها باید تکلیف خود را با متجاوزان به وطن عزیزمان و قاتلان آحاد مردم ما معلوم کنند.
من توصیه میکنم هر چه زودتر آن پایگاهها را تعطیل کنند؛ چون لابد تا به حال فهمیدهاند که ادعای برقراری امنیت و صلح از سوی آمریکا دروغی بیش نبوده است. این امر باعث میشود تا با ملتهای خودشان که عموماً از همراهی با جبهه کفر و رفتار تحقیرآمیز آن ناراضی هستند، پیوند بیشتری پیدا کرده و بر ثروت و قدرتشان افزوده شود. باز تکرار میکنم نظام جمهوری اسلامی بدون اینکه بخواهد سلطه و استعماری را در منطقه راه بیندازد، برای اتحاد و رابطه متقابل گرم و صمیمانه با همه همسایگان آمادگی کامل دارد.»
این بخش از پیام را میتوان بخش سیاست خارجی پیام دانست که محورهای ذیل را شامل میشود:
۱ – تأکید بر سیاست همسایگی
۲- تأکید بر داشتن روابط خوب با همسایگان
۳- تفکیک رابطه همسایگی از مسأله وجود پایگاههای نظامی آمریکا در آن کشورها
۴- مقابله با تهاجم آمریکا از پایگاههای نظامی موجود در کشورهای منطقه بهعنوان یک تاکتیک نظامی اضطراری
۵- بیفایده بودن حضور پایگاههای آمریکا برای حفظ امنیت کشورها
۶- توصیه به تعطیلی پایگاههای آمریکا و لزوم خروج آنها از منطقه
۷- تأکید بر صلح منطقهای با حضور کشورهای همسایه ایران
صلح منطقهای را میتوان وضعیت جایگزین شرایط کنونی دانست با این توضیح که در پیام رهبری جدید شرایط کنونی نهتنها جنگ منطقهای تعریف نمیشود بلکه وضعیتی اضطراری و تاکتیکی جنگی برای مقابله با پایگاههای نظامی آمریکا تعریف میشود اما در هر حال آنچه مشخص است، در وضعیت حاضر برخی کشورهای منطقه در وضعیتی قرار گرفتهاند که متأسفانه استفاده آمریکا از پایگاههای نظامی خود در آن کشورها منجر به آن شده است که ناخواسته به جهت همکاری با آمریکا در مقابل جمهوری اسلامی قرار گیرند. این پیام آیندهای را نوید میدهد که بدون حضور پایگاههای نظامی آمریکا که جنگ اخیر بیفایده بودن آنها در تأمین امنیت این کشورها را به اثبات رسانده، آینده منطقه در دوستی و صلح است؛ چنانچه یکی از مقامات کشورهای منطقه با توجه به حضور پایگاههای آمریکایی در خاک کشور متبوع خویش اعتراف میکند تصورشان این بود که آمریکا از آنان در مقابل جنگهای احتمالی حمایت خواهد کرد ولی امروز فهمیده است که تمام این پایگاهها صرفاً برای حفاظت از امنیت اسرائیل بوده است.
صلح منطقهای مفهومی فراتر از فقدان جنگ است و به وضعیتی از همزیستی مسالمتآمیز و حل مسالمتآمیز اختلافات میان کشورهای یک منطقه جغرافیایی اطلاق میشود. در تاریخ معاصر، نمونههایی از «دورههای صلح» تحت سلطه یک هژمون دیده میشود که با عنوان «پکس ایمپریا» (صلح امپراطوری) شناخته میشود؛ بدین معنا که یک قدرت مسلط، ثبات را در حوزه نفوذ خود برقرار میکند. اما به صراحت رهبر جدید انقلاب در پیام خود این نوع صلح منطقه را رد کرده و مینویسند:« باز تکرار میکنم نظام جمهوری اسلامی بدون اینکه بخواهد سلطه و استعماری را در منطقه راه بیندازد، برای اتحاد و رابطه متقابل گرم و صمیمانه باهمه همسایگان آمادگی کامل دارد.»
در تحلیل محتوای پیام آیتالله مجتبی خامنهای میتوان گفت صلح منطقهای نیازمند نظمی مبتنی بر توافق جمعی و نهادهای منطقهای کارآمد است، نه صرفاً تحمیل یک قدرت برتر؛ حال این قدرت برتر قدرتی منطقهای باشد یا فرامنطقهای با تأکید بر این موضوع که با حضور قدرت فرامنطقهای اساساً صلح منطقهای غیرممکن است.
البته باید قبول کنیم که در شرایط موجود نیل به صلح منطقهای مستلزم عبور از موانع ساختاری عمیقی است که ریشه در مداخلات خارجی، منازعات هویتی و رقابتهای تسلیحاتی دارد اما نمیتوان گفت که صلح منطقهای دستنیافتنی است بلکه میتوان گفت با در نظرداشت مؤلفههای زیر میتوان به صلح منطقهای رسید:
۱ – پذیرش تنوع و احترام به حاکمیت کشورها زیرا که بدون به رسمیت شناختن حقوق مشروع همه نقشآفرینان منطقهای صلحی پایدار شکل نخواهد گرفت.
۲- خروج قدرتهای فرامنطقهای. معماری امنیتی منطقه مبتنی بر همفکری جمعی کشورهای منطقه است.
۳- مبارزه با اشغالگری رژیم صهیونیستی و راهحل عادلانه مسأله فلسطین که ایده رهبر شهید ما حل مسأله فلسطین از طریق همهپرسی بود.
۴- تقویت دیپلماسی پیشگیرانه و نهادهای منطقهای از طریق ایجاد سازوکارهای منطقهای برای حل اختلافات و اعتمادسازی میان کشورها تا بتوان از بروز بحرانهای بعدی جلوگیری کرد.