برخی مقامهای دولت امیدوارند حمله، تهران را به عقبنشینی هستهای وادارد؛ اما تردیدهای جدی درباره پیامدها و اثربخشی آن وجود دارد.
نورنیوز-گروه بین الملل: در حالی که دولت دونالد ترامپ در حال بررسی گزینههای نظامی علیه ایران است، هنوز بهروشنی مشخص نکرده که هدف نهایی چنین حملهای چیست و قرار است چه دستاورد راهبردی مشخصی حاصل شود.
مقامهای آمریکایی میگویند حملات احتمالی عمدتاً مراکز هستهای و موشکی ایران را هدف میگیرد، اما ابهام درباره هدف سیاسی و نظامی نهایی همچنان پابرجاست.
ترامپ در سخنرانی وضعیت کشور اعلام کرد ایران باید تضمین دهد که هرگز به سلاح هستهای دست نخواهد یافت. با این حال، تهران پیشتر نیز بهطور رسمی چنین تعهدی را اعلام کرده، هرچند سطح غنیسازی اورانیوم آن موجب تردید نهادهای اطلاعاتی شده است. برخی مقامهای آمریکایی اذعان دارند که بعید است ایران در شرایط فعلی آماده توافقی جدید باشد و هدف از حمله محدود میتواند وادار کردن رهبران ایران به امتیازدهی باشد.
از منظر نظامی، هدف فوری وارد آوردن خسارت به زیرساختهای هستهای و موشکی ایران عنوان شده است. ترامپ پیشتر ادعا کرده بود که سه سایت مهم هستهای ایران در حملات سال گذشته «نابود» شدهاند؛ اما بر اساس ارزیابیهای اطلاعاتی، این مراکز کاملاً نابود نشدهاند، هرچند فعلاً عملیاتی هم نیستند.
برای اسرائیل، تهدید فوریتر زرادخانه موشکی ایران است. نابودی یا تضعیف این توانمندی میتواند قدرت تلافیجویانه تهران علیه اسرائیل و پایگاههای آمریکا در منطقه را محدود کند. با این حال، فرماندهان نظامی آمریکا هشدار دادهاند که حتی اگر بمبافکنها و موشکهای کروز بتوانند خسارات سنگینی وارد کنند، ایران قادر است موشکهای جدید تولید کند و بخشی از سامانههای پرتاب خود را نیز پراکنده کرده است؛ موضوعی که حمله را پیچیدهتر میکند.
در جلسات کاخ سفید، ژنرال دن کین (Dan Caine)، رئیس ستاد مشترک ارتش، هشدار داده که اگرچه نیروهای مستقر در خاورمیانه توان اجرای حملات محدود یا متوسط را دارند، اما خطر تلفات آمریکایی و کاهش ذخایر تسلیحاتی جدی است. برخی نظامیان بازنشسته نیز تأکید کردهاند که در صورت آغاز درگیری، ایران احتمالاً دهها یا حتی صدها موشک به سوی پایگاههای آمریکا شلیک خواهد کرد؛ در حالی که نیروهای آمریکایی از شبکه پناهگاهی و سامانه دفاع هوایی گستردهای مشابه اسرائیل برخوردار نیستند.
در کنگره نیز انتقادهایی مطرح شده است. جیم هایمز (Jim Himes)، عضو ارشد دموکرات کمیته اطلاعات مجلس نمایندگان، گفته رئیسجمهور توضیح نداده چرا اکنون زمان ورود به جنگی دیگر در خاورمیانه است. جک رید (Jack Reed)، سناتور دموکرات و رئیس کمیته نیروهای مسلح سنا، نیز سیاست خارجی ترامپ را دارای وجهی «نمایشی» توصیف کرده و گفته او گاه با آغاز یک بحران انتظار دارد طرف مقابل سریعاً عقبنشینی کند و در غیر این صورت، اعلام پیروزی کرده و به موضوع بعدی بپردازد.
در درون دولت نیز بر سر گزینههای نظامی اختلاف نظر وجود دارد. یک سناریو حمله گسترده و چندروزه به طیف وسیعی از اهداف و حتی تلاش برای تضعیف ساختار رهبری ایران است؛ از جمله فشار بر جایگاه آیتالله علی خامنهای. اما به نظر میرسد ترامپ بیشتر به حملهای محدود و هدفمند تمایل دارد؛ حملهای که علاوه بر وارد آوردن خسارت به تأسیسات موشکی و هستهای، پیام سیاسی روشنی ارسال کند و ایران را به میز مذاکره بازگرداند.
با این حال، دو مقام نظامی آمریکا گفتهاند حتی با تقویت حضور نظامی در منطقه، پنتاگون منابع لازم برای یک کارزار طولانیمدت بمباران را در اختیار ندارد و توان ادامه حملات شاید تنها برای یک هفته تا ده روز فراهم باشد. افزون بر آن، گزارشهای اطلاعاتی اخیر هشدار دادهاند که ایران ممکن است از نیروهای نیابتی خود برای حمله به اهداف آمریکایی استفاده کند؛ واکنشی که میتواند دامنه درگیری را گسترش دهد.
تحلیلگران یادآور میشوند که هرچه فشار نظامی آمریکا بیشتر شود، احتمال اینکه رهبر ایران به این جمعبندی برسد که تنها تضمین امنیت کشورش دستیابی به بازدارندگی هستهای است، افزایش مییابد. به این ترتیب، حملهای که با هدف توقف برنامه هستهای انجام میشود، ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد.
در مجموع، گزارش تأکید میکند که حمله محدود بیش از آنکه دستاوردی راهبردی قطعی به همراه داشته باشد، میتواند کارکردی نمادین داشته باشد: نمایش قدرت در برابر یک دشمن قدیمی و اعلام اینکه آمریکا اجازه دستیابی ایران به سلاح هستهای را نخواهد داد.