رمضان در نگاه امام حسین(ع) و امام سجاد(ع)، ماهی فراتر از گرسنگی و تشنگی است؛ مدرسهای برای همدلی با محرومان و فرصتی برای پالایش جان. از فلسفه اجتماعی روزه تا شب قدر و وداعی عاشقانه، اهلبیت(ع) این ماه را راهی برای عدالت، آمرزش و تولدی دوباره میدانند.
نورنیوز-گروه فرهنگی: کسی از امام حسین (ع) پرسید: خداوند چرا روزه را واجب کرده است؟
فرمود:
«لِیَجِدَ الغَنِیُّ مَسَّ الجوعِ فَیَعودَ بِالفَضلِ عَلَی المَساکینِ»؛
برای اینکه ثروتمند، رنج گرسنگی را بچشد و از فزونی مالش بر بینوایان کمک کند.
(مناقب، ج۴، ص۶۸)
رمضان از نگاه امام سجاد(ع)
امام سجاد(ع) هنگام ورود به ماه رمضان اینگونه آن را توصیف میکند:
حمد و سپاس خداوندی را که یکی از راههای احسان او، ماه خود، ماه رمضان است؛ ماه پاکیزگی از آلودگیها، ماه رهایی از گناهان، ماه نماز، ماهی که در آن قرآن نازل شده؛ قرآنی که راهنمای مردم است و نشانه آشکار هدایت و جداکننده حق از باطل.
پس به حرمت بیشمار و فضیلت بسیاری که بدین ماه ارزانی داشت، برتری آن را بر دیگر ماهها آشکار ساخت. برای بزرگداشت آن، هر چیز را که در دیگر ماهها حلال داشته بود، در این ماه حرام کرد. گرامیداشت آن را هر خوردنی و آشامیدنی ممنوع داشت و برای آن زمانی معین قرار داد؛ آنسان که اجازت ندهد روزه آن پیشتر ادا گردد و نپذیرد که به تأخیر افتد.
آنگاه شبی از شبهای این ماه برگزید و بر شبهای هزار ماه برتری داد و آن شب را «لیلةالقدر» نامید. در آن شب، فرشتگان و روح، به فرمان پروردگارشان، بر هر یک از بندگان او ـ که بخواهد ـ نازل میشوند، همراه با تقدیری تغییرناپذیر. آن شب، شب سلام و درود فرشتگان است و دامنه برکاتش تا سپیدهدم کشیده شود.
ما را به روزه داشتن یاری ده؛ آنسان که اعضای بدن خویش از معاصی تو بازداریم و در آنچه سبب خشنودی توست به کار داریم، تا به هیچ سخن بیهوده گوش نسپاریم و به هیچ لهو و بازیچه ننگریم و زبانمان جز سخن تو نگوید و رنجی بر خود هموار نکنیم، جز آنکه ما را به ثواب تو نزدیک سازد و کاری نکنیم جز آنچه ما را از عقاب تو در امان دارد.
(صحیفه سجادیه، دعای ۴۴)
وداع امام سجاد(ع) با ماه مبارک رمضان
امام سجاد(ع) هنگام وداع با ماه مبارک نیز اینگونه دست به دعا برمیدارد:
ای خداوند، اینک با او وداع میکنیم، همانند وداع با عزیزی که فراقش بر ما گران است و رفتنش ما را غمگین و گرفتار وحشت تنهایی کند؛ عزیزی که او را بر ما پیمانی است که باید نگهداریم و حرمتی که باید رعایت کنیم و حقی که باید ادا نماییم.
پس اکنون میگوییم: بدرود ای بزرگترین ماه خداوند و ای عید اولیای خدا. بدرود ای گرامیترین اوقاتی که ما را مصاحب و یار بودی، ای بهترین ماه در همه روزها و ساعتها. بدرود ای ماه دستیافتن به آرزوها، ای ماه سرشار از اعمال شایسته بندگان خداوند.
بدرود ای همدم ما که چون بیایی، شادمانی و آرامش بر دل ما آری و چون بروی، رفتنت وحشتخیز و تألمافزاست. بدرود ای همسایهای که تا با ما بودی، دلهای ما را رقت بود و گناهان ما را نقصان. بدرود ای یاریگر ما که در برابر شیطان یاریمان دادی و ای مصاحبی که راههای نیکی و فضیلت را پیش پای ما هموار ساختی.
بدرود که آزادشدگان از عذاب خداوند در تو چه بسیارند و چه نیکبخت است آنکه حرمت تو نگاه داشت. بدرود که چه بسا گناهان که از نامه عمل ما زدودی و چه بسا عیبها که پوشیده داشتی. بدرود ای ماهی که هیچ ماه دیگر را توان همسری با تو نیست. بدرود ای ماهی که تا تو بودی، امن و سلامت بود. بدرود که چه بدیها که با آمدنت از ما دور شد و چه خیرات که ما را نصیب آمد. بدرود تو را و آن شب قدر تو را که از هزار ماه بهتر است.
(صحیفه سجادیه، دعای ۴۵)