رئیس جمهوری آمریکا در حال بررسی حمله احتمالی به ایران است؛ کشوری که علاوه بر داشتن سومین ذخایر اثباتشده نفت جهان، یکی از مهمترین گذرگاههای انتقال نفت دنیا را کنترل میکند؛ در نتیجه، عواقب چنین اقدامی بر قیمت نفت و هزینههای زندگی آمریکاییها میتواند سریع و شدید باشد.
نورنیوز- گروه بین الملل: آمریکا در هفتههای اخیر حضور نظامی خود را در خاورمیانه افزایش داده و ترامپ مدعی شده که حملهای تحت رهبری واشنگتن ممکن است بهزودی انجام شود؛ موضوعی که باعث جهش شدید قیمت نفت شده است.
ترامپ پنجشنبه هفته گذشته درباره ایران مدعی شد که «طی ۱۰ تا ۱۵ روز آینده درباره ادامه دیپلماسی در قبال ایران تصمیم خواهد گرفت و این مدت را برای دستیابی به توافق کافی دانست» و در ادامه ادعا کرد که «یا با ایران به توافق میرسیم یا توافقی که میخواهیم را بهدست خواهیم آورد. فکر میکنم ۱۰ تا حداکثر ۱۵ روز کافی باشد.»
قیمت نفت خام برنت دریای شمال از سهشنبه هفته گذشته تاکنون هفت درصد افزایش یافته و روز چهارشنبه برای نخستین بار از ماه جولای ۲۰۲۵، یعنی اندکی پس از آخرین باری که آمریکا به ایران حمله کرد، از مرز ۷۰ دلار در هر بشکه عبور کرد. نفت خام وستتگزاس اینترمیدیت آمریکا نیز طی یک ماه گذشته ۱۰ دلار افزایش قیمت داشته است.
با این حال، تشدید تنش بین آمریکا و ایران میتواند قیمت نفت را بهطور قابلتوجهی بالاتر ببرد و روند کاهشی یکساله قیمت بنزین که ترامپ ماهها درباره آن به خود میبالید را معکوس کند. کاهش هزینه سوخت تا حدی فشار افزایش قیمت ناشی از تورم دوران جو بایدن (رئیس جمهوری سابق آمریکا)، تعرفههای ترامپ و رکود پایدار بازار مسکن را جبران کرده بود.
نگرانیهای مرتبط با قدرت خرید، ترامپ و جمهوریخواهان را در آستانه انتخابات میاندورهای امسال از حیث سیاسی آسیبپذیر کرده است. بنابراین، آخرین چیزی که آنها نیاز دارند، شوک شدید قیمت نفت است.
خبر خوب این است که چنین سناریویی همچنان غیرمحتمل به نظر میرسد، هرچند غیرممکن هم نیست.
ایران چگونه قادر به تلافی است؟
در صورت حمله آمریکا، ایران میتواند با موشک یا سایر سلاحهای مشابه پاسخ دهد؛ درست همانطور که تابستان سال گذشته میلادی علیه یکی از پایگاههای نظامی آمریکا و همچنین اراضی اشغالی (اسرائیل) اقدام کرد. چنین تحولاتی میتواند منطقه نفتخیز خلیج فارس را مختل کند، اما اثر آن بر قیمت نفت به احتمال زیاد موقتی خواهد بود.
با این حال، تهران یک برگ برنده و توانایی برجسته دیگر هم دارد؛ «کنترل بخش شمالی تنگه هرمز» این گذرگاه باریک که فقط ۲۱ مایل (حدود ۳۴ کیلومتر) عرض دارد، گلوگاه و محل عبور روزانه ۲۰ میلیون بشکه نفت خام (حدود یکپنجم تولید جهانی) است.
این تنگه تنها مسیر انتقال نفت کشورهای نفتخیز خلیج فارس به سایر نقاط جهان است. افزایش اخیر قیمت نفت به طور عمده از نگرانیها درباره احتمال اعمال محدودیت از سوی ایران در این گذرگاه نشات گرفته است.
به نوشته سیانان، ایران اوایل این هفته بهطور موقت این تنگه را به منظور برگزاری رزمایش نظامی به طور جزئی بست؛ اقدامی که باعث شد قیمت نفت برنت حدود پنج دلار در هر بشکه افزایش یابد.
راب تومل، مدیر ارشد سبد سرمایهگذاری در شرکت «Tortoise Capital» واقع در کانزاس میگوید که «اختلال طولانیمدت در تنگه هرمز میتواند قیمت نفت را به بالای ۱۰۰ دلار برساند.»
قدرت خرید
به نوشته سیانان به نقل از تومل، حتی اگر مسدود شدن تنگه هرمز بعید باشد، اختلال ناشی از حمله احتمالی آمریکا میتواند قیمت نفت را فراتر از افزایشهای اخیر، شاید حدود ۱۰ دلار دیگر در هر بشکه، بالا ببرد.
طبق اعلام سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، ایران بهطور متوسط روزانه حدود ۳.۲ میلیون بشکه نفت تولید میکند که حدود چهار درصد تولید جهانی نفت خام را تشکیل میدهد. این رقم ایران را به ششمین تولید کننده بزرگ نفت جهان تبدیل میکند؛ آن هم در شرایطی که این کشور با تحریمهای گسترده مواجه است و مشتریان بالقوهاش بهشدت محدود شدهاند.
سیانان اضافه کرده است که نفت ۸۰ دلاری میتواند میانگین قیمت بنزین را دوباره به بالای سه دلار در هر گالن برساند. حدود یک ماه پیش، متوسط قیمت بنزین در آمریکا به حدود ۲.۸۰ دلار در هر گالن کاهش یافته بود. اکنون این رقم به ۲.۹۲ دلار رسیده است.
تومل گفت: پایین بودن قیمت بنزین، اتفاق خوبی بود، اما دوباره در حال افزایش است و ممکن است زودتر از آنچه فکر میکنید، درست پیش از انتخابات میاندورهای، با قیمتهای بالا مواجه شویم. زمانی که مسئله قدرت خرید اهمیت زیادی دارد، اگر قیمت بنزین هم به این معادله اضافه شود، هدف این خواهد بود که قیمت نفت پایین نگه داشته شود تا قیمت بنزین هم پایین بماند.
ترامپ مدتهاست که اثر کاهش قیمت بنزین را برجسته و حتی درباره آن اغراقآمیز صحبت کرده است. قیمت بنزین یک سال پیش، هر گالن ۲۱ سنت بیشتر بود. طبق برآورد اداره اطلاعات انرژی و وزارت حملونقل آمریکا، این کاهش بسته به محل زندگی و الگوی مصرف رانندگان، در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۰۰ تا ۲۰۰ دلار صرفهجویی سالانه برای هر راننده ایجاد کرد.
با این حال، طبق گزارش اندیشکده «تَکس فاندیشن/Tax Foundation» مستقر در واشنگتن، این صرفهجویی در مقایسه با متوسط هزار دلار مالیات اضافی که هر خانوار آمریکایی در نتیجه تعرفههای ترامپ پرداخت میکند، رنگ میبازد.
سیانان در پایان نوشت: نظر آمریکاییها نسبت به اقتصاد این کشور همچنان نزدیک به پایینترین سطح تاریخی باقی مانده است و بعید به نظر میرسد که افزایش قیمت بنزین این نگاه را ترمیم کند یا آن را بهبود ببخشد.