رزمایش «کنترل هوشمند تنگه هرمز» با محوریت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در منطقه راهبردی تنگه هرمز، صرفاً یک مانور نظامی نیست؛ بلکه نمایش پیوند قدرت بومی، امنیت منطقهای و پشتیبانی عملی از دیپلماسی ایران در برابر راهبرد تهدیدمحور آمریکا است.
نورنیوز-گروه سیاسی: اجرای رزمایش «کنترل هوشمند تنگه هرمز» در یکی از حیاتیترین آبراههای جهان، نشاندهنده تمرکز ایران بر تثبیت بازدارندگی فعال در محیط پیرامونی خود است. این رزمایش با محوریت نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و تحت اشراف سردار سرلشکر محمد پاکپور برگزار شده و هدف آن، ارزیابی آمادگی یگانهای عملیاتی، مرور سناریوهای اقدام متقابل و بهرهگیری هوشمند از مزیتهای ژئوپلیتیک ایران در خلیج فارس و دریای عمان است.
تنگه هرمز بهعنوان شریان اصلی انتقال انرژی، همواره در کانون رقابتهای ژئوپلیتیک بوده است. در چنین فضایی، ارتقای توان بومی و نمایش آمادگی عملیاتی، بخشی از راهبرد «بازدارندگی پیشدستانه» تلقی میشود؛ راهبردی که بر مبنای آن، هرگونه تهدید بالقوه پیش از تبدیل شدن به بحران بالفعل، مهار میگردد. پیام اصلی رزمایش آن است که ایران نهتنها بر محیط پیرامونی خود اشراف اطلاعاتی دارد، بلکه توان پاسخ متناسب و چندلایه را نیز در اختیار دارد.
حق قانونی ایران در تأمین امنیت
یکی از ابعاد کلیدی این رزمایش، تأکید بر حق قانونی ایران در حفظ امنیت و تمامیت ارضی خویش است. حضور و فعالیت نظامی در آبهای سرزمینی و پیرامونی، حقی شناختهشده در چارچوب حقوق بینالملل است و ایران بهعنوان کشور مشرف بر تنگه هرمز، از این حق برخوردار است که امنیت این گذرگاه را با اتکا به توان بومی خود تأمین کند.
بهکارگیری تجهیزات پیشرفته بومی در این رزمایش، حامل دو پیام راهبردی است: نخست آنکه تحریمها مانع پیشرفت فناورانه ایران نشده و دوم آنکه امنیت منطقه نباید گروگان حضور ناوگانهای فرامنطقهای باشد. بر این اساس، رزمایش «کنترل هوشمند» نه اقدامی تهاجمی، بلکه تثبیتکننده یک اصل بنیادین است: امنیت خلیج فارس باید توسط کشورهای منطقه تأمین شود.
پیام همگرایی برای همسایگان
ایران طی سالهای گذشته با طرحهایی نظیر ابتکار صلح هرمز، بر ضرورت امنیت بومی و مشارکتی تأکید کرده است. در همین چارچوب، رزمایش اخیر را میتوان مکمل دیپلماسی منطقهای تهران دانست؛ پیامی اطمینانبخش به همسایگان مبنی بر اینکه ظرفیتهای دفاعی ایران در خدمت ثبات و تجارت دریایی است، نه بیثباتی.
در مقابل، افزایش حضور ناوهای آمریکایی در منطقه با هدف اعمال فشار روانی و سیاسی، بخشی از راهبرد «تهدید برای امتیاز» محسوب میشود. رزمایش هرمز این معادله را برهم میزند؛ زیرا نشان میدهد موازنه قدرت در منطقه تغییر کرده و دوران هراسافکنی یکجانبه به پایان رسیده است. ایران تلاش دارد این پیام را منتقل کند که امنیت پایدار از مسیر همکاری منطقهای میگذرد، نه اتکای پرهزینه به بازیگران بیرونی.
پشتوانه میدانی برای دیپلماسی ژنو
همزمانی این رزمایش با مذاکرات ژنو، نشاندهنده پیوند میدان و دیپلماسی در راهبرد کلان ایران است. در شرایطی که آمریکا میکوشد با ترکیب تهدید نظامی و جنگ ادراکی، دست برتر را در مذاکرات حفظ کند، ایران با نمایش آمادگی دفاعی، دوگانه «مذاکره یا جنگ» را خنثی میکند.
رزمایش «کنترل هوشمند تنگه هرمز» بهمثابه پشتوانهای عملی برای تیم مذاکرهکننده ایرانی عمل میکند؛ پیامی روشن مبنی بر اینکه ایران در عین ارائه راهکارهای معقول و تعاملمحور، زیر بار زیادهخواهی نخواهد رفت. این رویکرد، بازتابدهنده تصویری از نظمی در حال گذار است که در آن، کشورهای مستقل با اتکا به قدرت بومی، جایگاه خود را تثبیت میکنند.
در نهایت، این رزمایش حامل هشدار نسبت به هرگونه خطای محاسباتی است. ایران اعلام میکند که تحرکات خصمانه، بیپاسخ نخواهد ماند و برونسپاری تهدید به بازیگران دیگر نیز تغییری در معادله ایجاد نمیکند. بدینترتیب، رزمایش هرمز نهتنها یک تمرین نظامی، بلکه بیانیهای راهبردی درباره توازن جدید قدرت در منطقه است.