چرخش اروپا به سمت توسعه موشک بالستیک و خرید گسترده پهپادهای رزمی، نشانه پایان توهم امنیت تضمینشده توسط آمریکا و آغاز مرحله بازتعریف راهبرد دفاع بومی است؛ تغییری که همزمان، دوگانگی غرب در مطالبه خلع سلاح دیگران را آشکارتر میسازد.
نورنیوز-گروه بینالملل: اروپا پس از جنگ جهانی دوم امنیت خود را در چارچوب وابستگی ساختاری به سازمان پیمان آتلانتیک شمالی تعریف کرد و عملاً زیر چتر راهبردی ایالات متحده آمریکا قرار گرفت. این وابستگی طولانیمدت اگرچه در ظاهر بازدارندگی ایجاد کرد، اما به تدریج ظرفیت مستقل دفاعی اروپا را کاهش داد و آن را به بازیگری متکی به تصمیمات واشنگتن بدل ساخت.
تحولات ژئوپلیتیکی سالهای اخیر و تردید نسبت به میزان تعهد آمریکا به دفاع از اروپا، این وابستگی را به یک نقطه آسیبپذیری راهبردی تبدیل کرده است. اکنون بازگشت به بومیسازی امنیت، نه یک انتخاب سیاسی، بلکه یک ضرورت ساختاری تلقی میشود.
موشک آریان و بازتعریف بازدارندگی
در این چارچوب، پیشنهاد توسعه موشک بالستیک زمینی توسط ArianeGroup با استقبال کشورهایی مانند فرانسه و آلمان مواجه شده است. همزمان، برلین در حال برنامهریزی برای خرید گسترده پهپادهای رزمی ارزانقیمت در همکاری با شرکای اروپایی است.
این اقدامات صرفاً تقویت زرادخانه نظامی نیست؛ بلکه بازتعریف مفهوم بازدارندگی در اروپا محسوب میشود. اروپا دریافته است که امنیت پایدار بدون ابزار بومی قدرت سخت امکانپذیر نیست و استقلال سیاسی و اقتصادی بدون پشتوانه دفاعی مستقل، شکننده خواهد بود.
افول افسانه امنیت وارداتی
روند همزمان افزایش بودجههای نظامی در قدرتهای جهانی و توسعه فناوریهای موشکی و پهپادی، بیانگر تغییر در الگوی نظم بینالملل است. در نظم در حال شکلگیری، کشورهایی نقشآفرین خواهند بود که توان تولید و بهکارگیری مستقل ابزارهای دفاعی را داشته باشند.
به این ترتیب، الگوی «امنیت تضمینشده از بیرون» جای خود را به «امنیت مبتنی بر ظرفیت داخلی» میدهد. تجربه اروپا نشان داده است که اتکا به قدرتی بیرونی، در بزنگاههای راهبردی میتواند به بیدفاعی ساختاری منجر شود.
دوگانگی غرب در مسئله بازدارندگی
در حالی که اروپا به سمت تقویت توان موشکی و پهپادی حرکت کرده است، همین کشورها توسعه توان دفاعی دیگران، بهویژه ایران را تهدیدآمیز معرفی میکنند و تلاش دارند موضوعات موشکی و پهپادی را به مذاکرات هستهای پیوند بزنند.
موضع رسمی تهران، از جمله تأکیدات دریابان علی شمخانی، بر این اصل استوار است که منظومه دفاعی کشور در چارچوب خطوط قرمز ملی تعریف میشود و قابل مذاکره نیست. تجربه تاریخی نشان داده است که امنیت پایدار، نه از مسیر محدودسازی یکجانبه، بلکه از مسیر توازن قدرت حاصل میشود.
این رفتار دوگانه غرب، مشروعیت ادعای آن درباره «تهدید بودن توان بومی دیگران» را تضعیف میکند و آشکار میسازد که معیار واقعی، حفظ برتری یکجانبه است نه صیانت از صلح.