دادههای تجاری سالهای 2023 تا 2025 نشان میدهد تأمین سوخت و نفت اسرائیل بهشدت به کشورهای منطقه و قدرتهای جهانی وابسته است؛ وابستگیای که پیامدهای ژئوپلیتیکی مهمی دارد.
نورنیوز-گروه بینالملل: بررسی دادههای تجاری و انرژی در بازه زمانی ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ نشان میدهد که اسرائیل علیرغم ادعای خودکفایی راهبردی، در حوزه انرژی بهشدت وابسته به واردات نفت خام و فرآوردههای پالایششده است. بر اساس این اطلاعات، طی این مدت بیش از ۳۲۳ محموله نفت خام و سوخت پالایششده وارد اسرائیل شده که بخش عمده آن از مسیر کشورهای منطقه و چند بازیگر کلیدی بینالمللی تأمین شده است.
در بخش محصولات پالایششده، روسیه با صادرات حدود ۱ میلیون و ۴۶۸ هزار تن در جایگاه نخست قرار دارد. پس از آن، یونان با بیش از ۵۵۶ هزار تن و ایالات متحده با حدود ۴۱۶ هزار تن قرار گرفتهاند. ایتالیا، قبرس، آلبانی و عربستان سعودی نیز در رتبههای بعدی قرار دارند. حضور کشورهای اروپایی و برخی کشورهای مسلمان در این فهرست نشان میدهد که شبکه تأمین سوخت اسرائیل نهتنها متنوع، بلکه بهشدت فرامنطقهای و چندلایه است.
در حوزه نفت خام، آذربایجان با صادرات حدود ۷.۱ میلیون تن بزرگترین تأمینکننده نفت اسرائیل بوده است. قزاقستان با ۵.۳ میلیون تن و گابن با ۲.۲ میلیون تن در رتبههای بعدی قرار دارند. همچنین نیجریه، برزیل و مصر نیز سهم مشخصی در تأمین نفت خام اسرائیل داشتهاند. این دادهها بهروشنی نشان میدهد که بخش قابل توجهی از نفت مصرفی اسرائیل از کشورهای غیرغربی و حتی برخی کشورهای مسلمان تأمین میشود.
نکته قابل توجه، نقش مسیر ترکیه در انتقال بخش مهمی از این محمولههاست. ترکیه اگرچه الزاماً صادرکننده اصلی نفت به اسرائیل نیست، اما بهعنوان مسیر ترانزیتی کلیدی، نقش مهمی در تداوم جریان انرژی به این رژیم ایفا میکند. این موضوع، اهمیت ژئوپلیتیکی زیرساختهای انرژی و خطوط انتقال را بیش از پیش برجسته میسازد.
از منظر نظامی، ایالات متحده جایگاهی کاملاً متمایز دارد. آمریکا تنها کشوری است که سوخت نظامی JP-8 را به اسرائیل ارسال کرده است؛ سوختی که مستقیماً در جنگندهها و عملیاتهای نظامی این رژیم مورد استفاده قرار میگیرد. این مسئله، پیوند مستقیم میان حمایت انرژی و حمایت نظامی واشنگتن از اسرائیل را آشکار میسازد و نشان میدهد که حمایت آمریکا صرفاً سیاسی یا دیپلماتیک نیست، بلکه در سطح عملیاتی و میدانی نیز ادامه دارد.
در مجموع، این دادهها تصویر روشنی از وضعیت ساختاری اسرائیل در حوزه انرژی ارائه میدهد. وابستگی به واردات، تنوع جغرافیایی تأمینکنندگان و نقش پررنگ برخی کشورهای منطقه، نشان میدهد که انرژی یکی از نقاط حساس و راهبردی اسرائیل است. این واقعیت میتواند در معادلات سیاسی، اقتصادی و حتی امنیتی آینده منطقه نقش تعیینکنندهای ایفا کند؛ بهویژه در شرایطی که تحولات ژئوپلیتیکی و فشار افکار عمومی جهانی بر روابط انرژیمحور رو به افزایش است.