گزارش تازهای از تنوع مناظر طبیعی جهان نشان میدهد ایران با وجود اقلیمهای متضاد و کمنظیر، در میان 20 کشور برتر جهان جای گرفته؛ ظرفیتی مغفول اما راهبردی.
نورنیوز-گروه اجتماعی: تنوع مناظر طبیعی یکی از شاخصهای مهم قدرت زیستمحیطی، ظرفیت گردشگری و حتی امنیت پایدار کشورها به شمار میرود. بر اساس دادههای منتشرشده، ۲۰ کشور جهان از نظر گستره و تنوع مناظر طبیعی رتبهبندی شدهاند؛ فهرستی که در آن نام ایران، در رتبه شانزدهم، جایگاهی قابلتأمل دارد.
در صدر این فهرست، ایالات متحده آمریکا با امتیاز ۹.۸ قرار گرفته است؛ کشوری که از یخچالهای آلاسکا تا بیابانهای آریزونا، از جنگلهای انبوه تا سواحل اقیانوسی، طیفی کمنظیر از مناظر طبیعی را در خود جای داده است. پس از آن، چین و استرالیا هر دو با امتیاز ۹.۷، در جایگاه دوم قرار دارند. پهنههای کوهستانی، جنگلهای بارانی، بیابانها و سواحل گسترده، این کشورها را به بازیگران اصلی تنوع طبیعی جهان تبدیل کرده است.
نکته قابلتوجه در این رتبهبندی، غیبت کشورهای اروپایی در میان رتبههای بالاست. برخلاف تصور عمومی، بسیاری از کشورهای اروپایی با وجود زیبایی بصری بالا، از تنوع اقلیمی و جغرافیایی یکدستتری برخوردارند و همین موضوع، امتیاز آنها را در چنین شاخصهایی کاهش میدهد.
ایران با امتیاز ۹، در کنار کشورهایی چون پرو و بالاتر از ژاپن، نپال و تانزانیا قرار گرفته است. این رتبه، بازتابی از واقعیتی کمتر دیدهشده است: ایران یکی از معدود کشورهایی است که همزمان دارای کوهستانهای مرتفع، دشتهای وسیع، بیابانهای منحصربهفرد، جنگلهای هیرکانی، سواحل شمالی و جنوبی، تالابها و اقلیمهای متضاد گرمسیری و سردسیری است.
این تنوع طبیعی، صرفاً یک امتیاز زیباشناختی نیست؛ بلکه سرمایهای راهبردی برای توسعه گردشگری پایدار، تابآوری زیستمحیطی، امنیت غذایی و حتی دیپلماسی محیطزیستی محسوب میشود. با این حال، چالش اصلی ایران نه در «نداشتن ظرفیت»، بلکه در «مدیریت، حفاظت و بهرهبرداری هوشمندانه» از این سرمایه است.
تخریب زیستبومها، کمتوجهی به توسعه پایدار و ضعف در معرفی جهانی این تنوع، میتواند این مزیت را به تهدیدی خاموش بدل کند. در مقابل، سیاستگذاری دقیق، حفاظت فعال و پیوند دادن تنوع طبیعی با اقتصاد سبز، میتواند ایران را به یکی از بازیگران مهم آینده محیطزیست منطقه و جهان تبدیل کند.