قطعی اینترنت در 19 دی 1404 ناخواسته واقعیتی را عیان کرد؛ مصرف پنهان برق که سالها شبکه را تحت فشار گذاشته بود، ناگهان ناپدید شد و اعداد سخن گفتند.
نورنیوز-گروه اقتصادی: گاهی برای دیدن واقعیت، نه افزایش تولید لازم است و نه سرمایهگذاری جدید؛ فقط کافی است چیزی خاموش شود. در ۱۹ دیماه ۱۴۰۴، با قطع گسترده اینترنت، اتفاقی رخ داد که شبکه برق کشور سالها در انتظارش بود: پرده کنار رفت. کاهش ناگهانی مصرف برق، نه حاصل صرفهجویی مردمی بود و نه نتیجه سیاستهای مدیریت مصرف؛ بلکه نتیجه خاموش شدن مصرفی بود که معمولاً دیده نمیشود.
دادهها نشان میدهد در همان ساعات اوج، بار شبکه برق به شکل معناداری سبک شد. مصرفی که در سال گذشته تا آستانه ۴۵ هزار مگاوات بالا میرفت، اینبار به محدوده ۳۷ هزار مگاوات سقوط کرد. این اختلاف، تنها یک عدد نیست؛ نشانهای است از باری که سالها بیصدا بر دوش نیروگاهها و شبکه انتقال نشسته بود.
نمودار مقایسهای مصرف برق در دو سال اخیر، این تغییر را بهروشنی تصویر میکند. در حالی که الگوی مصرف سال ۱۴۰۳ نوسانی اما قابل پیشبینی است، منحنی سال ۱۴۰۴ ناگهان فرو میریزد؛ سقوطی که همزمانی آن با قطعی اینترنت، هرگونه تردید درباره منشأ این مصرف را کنار میزند. این افت، نه تدریجی است و نه طبیعی؛ بلکه شبیه خاموش شدن یک کلید بزرگ است.
بازتاب این رویداد حتی از مرزهای کشور هم عبور کرد. کاهش توان پردازشی شبکه بیتکوین در مقیاس جهانی، نشان داد بخشی از زیرساخت دیجیتال جهان، به برق ایران گره خورده است. سهمی که تا پیش از این تنها در حد گمانهزنی بود، حالا خود را در آمار جهانی آشکار کرده است.
در همین بازه، تجربه روزهای بحرانی اخیر نیز یک نکته مشترک را تکرار میکند: هر زمان فعالیت ماینرها متوقف شده، شبکه برق نفس کشیده است. صرفهجویی چند هزار مگاواتی ثبتشده در این دورهها، معادل مصرف صدها هزار دستگاه استخراج است؛ عددی که دیگر نمیتوان آن را نادیده گرفت.
آنچه امروز پیشروی سیاستگذار قرار دارد، یک انتخاب روشن است؛ یا پذیرش واقعیت مصرف پنهان، یا ادامه مدیریت بحرانی شبکهای که بار اصلی آن، نه در خانهها، بلکه در سایهها مصرف میشود.