عقبنشینی تازه دونالد ترامپ از اظهارات تحقیرآمیزش درباره نیروهای ناتو، بار دیگر الگوی تکرارشونده رفتار او در سیاست خارجی آمریکا را برجسته کرد؛ الگویی که از جنگ تعرفهها با چین تا جنگ اوکراین و تهدیدات نظامی پرهیاهو، اغلب با فشار واقعیتها به عقبنشینی ختم شده است.
نورنیوز-گروه سیاسی:دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده، بار دیگر در برابر موج انتقادات داخلی و خارجی، ناچار به تعدیل و عقبنشینی از مواضع جنجالی خود شد؛ الگویی تکرارشونده که از جنگ تعرفهها گرفته تا پرونده اوکراین و حتی اظهارات تهدیدآمیز درباره حمایت نظامی از اغتشاشات، به یکی از شاخصههای رفتاری او در سیاست خارجی تبدیل شده است.
جدیدترین نمونه این عقبنشینی، به اظهارات تحقیرآمیز ترامپ درباره نقش نیروهای ناتو در افغانستان بازمیگردد. ترامپ پیشتر در مصاحبهای با شبکه فاکسنیوز مدعی شده بود ایالات متحده هرگز به پیمان ناتو نیاز نداشته و نیروهای برخی کشورهای عضو، از جمله بریتانیا، در افغانستان «کمی عقبتر» و «دور از خطوط مقدم» حضور داشتهاند. این سخنان بهسرعت با واکنش تند افکار عمومی و مقامات اروپایی مواجه شد و بهویژه در بریتانیا موجی از خشم و انتقاد را برانگیخت.
در واکنش به این فشارها، ترامپ ساعاتی بعد در شبکه اجتماعی خود «تروث سوشال» مسیر متفاوتی در پیش گرفت و با لحنی کاملاً متناقض، از سربازان بریتانیایی تقدیر کرد. او نوشت: «سربازان فوقالعاده و بسیار شجاع پادشاهی متحده همواره در کنار ایالات متحده آمریکا خواهند ایستاد.» ترامپ همچنین با اشاره به کشته شدن ۴۵۷ نظامی بریتانیایی در افغانستان، آنان را «از بزرگترین جنگجویان» توصیف کرد و حتی ارتش بریتانیا را «بهترینِ بهترینها» نامید؛ هرچند با افزودن قید «پس از ارتش آمریکا».
این چرخش موضع، در حالی رخ داد که کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، اظهارات اولیه ترامپ را «توهینآمیز» و «اسفناک» خوانده بود و چهرههایی چون شاهزاده هری و راد استوارت نیز خواستار احترام به قربانیان متحدان ناتو شده بودند. وزیر دفاع آلمان نیز تأکید کرد مأموریت و شجاعت سربازان اروپایی در افغانستان، مستقل از اظهارات مقامات آمریکایی، فراموش نخواهد شد.
اما این عقبنشینی، رویدادی استثنایی نیست. ترامپ در سالهای اخیر بارها در عرصههای مهم بینالمللی، ابتدا با ادبیاتی تند و تهدیدآمیز وارد شده و سپس تحت فشار واقعیتها یا هزینههای سیاسی، گام به عقب برداشته است. در جنگ تعرفهها، بهویژه در برابر چین، او با اعمال تعرفههای سنگین، وعده «پیروزی سریع» داد، اما در عمل ناچار به تعلیق یا تعدیل بخشی از این سیاستها شد؛ مسیری که نشان داد اقتصاد آمریکا توان تحمل یک جنگ تمامعیار تجاری با پکن را ندارد.
در پرونده جنگ اوکراین نیز، ترامپ با وعده پایان دادن سریع به جنگ و اعمال فشار حداکثری بر روسیه وارد میدان شد، اما بهتدریج از مواضع سخت اولیه فاصله گرفت و نشانههای عقبنشینی در برابر واقعیتهای میدانی و قدرت روسیه آشکار شد. حتی در حوزه اظهارات تند درباره حمایت نظامی از اغتشاشات در برخی ایران، ادبیات تهدیدآمیز او در نهایت به مواضعی مبهم و بدون اقدام عملی تبدیل شد.
مجموع این تحولات، تصویری از سیاست خارجی ترامپ ترسیم میکند که بیش از آنکه بر راهبردی پایدار استوار باشد، مبتنی بر شوک رسانهای، فشار روانی و عقبنشینیهای پیدرپی است. چرخش اخیر او در قبال بریتانیا و ناتو، تنها تازهترین حلقه از زنجیرهای است که نشان میدهد «تهدید، عقبنشینی و تعدیل» به الگوی ثابت رفتار ترامپ در عرصه بینالملل تبدیل شده است.