روح تازه در جان بختگان دمیده شد

نورنیوز- گروه اجتماعی: احمدرضا لاهیجان‌زاده، معاون دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست اعلام کرد که پس از بارش‌های اخیر، ۲۵ درصد از مساحت تالاب بختگان آبگیری شده است؛ روایتی که تصاویر ماهواره‌ای نیز آن را تأیید می‌کنند و حکایت از بهبود وضعیت این اکوسیستم حیاتی دارند.

بختگان که در فاصله ۱۳۰ تا ۲۲۰ کیلومتری شرق شیراز و در میان شهرستان‌های نی‌ریز، استهبان، بختگان، خرامه و ارسنجان واقع شده، روزگاری قلب تپنده منطقه بود. این پهنه آبی با بیش از ۸۵ هزار هکتار مساحت و نیاز سالانه به یک میلیارد مترمکعب آب، توسط رودخانه کُر و شاخه‌هایش زنده نگه داشته می‌شد و حیات را به دشت‌ها و مزارع پیرامون می‌رساند.این تالاب پناهگاه امن هزاران پرنده مهاجر از سرزمین‌های سردسیر روسیه و سیبری و همچنین میزبان تنوعی بی‌نظیر از فلامینگوهای صورتی، درناها، کبوترهای دریایی و مرغابی‌ها است؛ اما چرخه حیات این زیستگاه از دهه‌های گذشته با چالشی جدی روبرو شد.

نقطه عطف تغییرات اقلیمی بختگان به سال ۱۳۵۱ بازمی‌گردد؛ زمانی که ساخت سد درودزن با هدف تأمین آب شرب و کشاورزی، ورودی رودخانه کُر به دریاچه را محدود کرد. این روند با احداث سد سیوند در تنگه بلاغی و سپس سد ملاصدرا در تنگ براق تشدید شد. پروژه‌هایی که جریان‌های دائمی و حتی سیلاب‌های فصلی را از رسیدن به بختگان بازداشتند و شریان‌های حیاتی دریاچه را یکی پس از دیگری مسدود کردند.

خشکیدگی تدریجی بختگان تنها از بین رفتن یک جاذبه طبیعی نبود. نمایان شدن لایه‌های نمکی بستر تالاب، بازتاب نور خورشید را افزایش داده و طبق گفته علی‌اکبر صفایی، منجر به بالا رفتن دمای سطح زمین و کاهش صعود هوای مرطوب شده است؛ فرآیندی که کاهش بارش‌های محلی و تشدید بیابان‌زایی را به دنبال داشته است.

این بحران زیست‌محیطی، ابعاد اجتماعی و اقتصادی نیز داشته است.افزایش گردوغبار نمکی و کاهش رطوبت، کشاورزی در شهرستان‌هایی چون نی‌ریز و استهبان را با شوری خاک و کاهش محصول مواجه کرده و معیشت کشاورزان را تهدید به مهاجرت کرده است.با این حال، بارش‌های اخیر نشان داد که بختگان هنوز ظرفیت احیا را از دست نداده است. آب‌گیری‌های مقطعی، اگرچه موقتی‌اند، اما نفس تازه‌ای به اکوسیستم خسته این منطقه بخشیده و امید بازگشت پرندگان مهاجر و زنده شدن دوباره این قلب تپنده زیست‌محیطی را در دل فارس زنده کرده است.