شناسه خبر : 75408
تاریخ انتشار :
سازمان همکاری شانگهای نخستین آزمون دکترین نگاه به شرق دولت سیزدهم
وحید قربانی

سازمان همکاری شانگهای نخستین آزمون دکترین نگاه به شرق دولت سیزدهم

پیوستن ایران به سازمان همکاری شانگهای به این معنی است که در آینده، چین، روسیه و ایران فضای بیشتری برای همکاری در عرصه‌های بین‌المللی و منطقه‌ای خواهند داشت و از این منظر برای دکترین سیاست خارجی کشور اهمیت بسیار دارد.

نورنیوز ـ گروه بین‌الملل: بررسی خبرهای رسمی و غیررسمی نشان از آن دارد که سران سازمان همکاری‌ شانگهای در اجلاس تاجیکستان که در 16 الی 17 سپتامبر 2021 (25 و 26 شهریور) برگزار خواهد شد، نیتشان بر این امر استوار است که در خصوص آغاز پذیرش ایران در این سازمان بین‌المللی تصمیم‌گیری کنند.

با عنایت به ابعاد امنیتی و سیاسی الحاق دائم ایران به سازمان همکاری شانگهای و اهمیت انتقال صحیح جهت‌گیری سیاست خارجی دولت سیزدهم، توجه به نکات ذیل خالی از لطف نیست.

سازمان همکاری شانگهای به‌عنوان یک‌نهاد منطقه‌ای در سال 2001 میان چین، روسیه، قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان و ازبکستان تأسیس شد که با ورود هند و پاکستان در سال 2015 (تکمیل عضویت دائم در سال 2017)، اعضای اصلی آن به 8 کشور افزایش یافت.

این سازمان هرچند به آن تصویر افراطی‌ای که بعضاً از نقش آن در عرصۀ بین‌المللی ترسیم می‌گردد، دست نیافته است، اما بااین‌حال، اعضای آن تلاش دارند که اهداف مشترکی را با فعالیت مستمر و مداوم در پویایی‌های بین‌المللی و منطقه‌ای دنبال کنند.

تاکنون ایران به‌رغم درخواست‌ها و تلاش‌های متعدد و مکرر، از عضویت دائم در سازمان همکاری شانگهای ناکام مانده است و در حال حاضر به‌عنوان یکی از اعضای ناظر این سازمان به شمار می‌آید.

نکتۀ قابل‌تأملی که دراین‌بین خودنمایی می‌کند آن است که در مقطع فعلی و اجلاس پیشروی در تاجیکستان، ظاهراً همه اعضای سازمان همکاری شانگهای موافق شروع فرایند عضویت دائم ایران هستند.

چین و روسیه که در سال‌های ابتدایی و در میانه مناقشه هسته‌ای ایران (2007 تا 2015) همواره مخالفت خود را با عضویت دائم کشورمان پنهان نگه می‌داشتند، اکنون از تغییر وضعیت ایران به عضو دائم استقبال می‌کنند؛ مخالفت سیاسی ازبکستان و تاجیکستان هم به نظر می‌رسد که برطرف شده است و تنها موضع هند است که با توجه به تحولات اخیر افغانستان می‌تواند کمی نگران‌کننده باشد.

فارغ از مباحث مورد اشاره، تحقق عضویت دائم ایران در سازمان همکاری شانگهای، به افزایش نفوذ بین‌المللی و حتی توسعه آتی ایران کمک فراوانی خواهد کرد.

لازم به ذکر است که پیوستن ایران به سازمان همکاری شانگهای به این معنی است که در آینده، چین، روسیه و ایران فضای بیشتری برای همکاری در عرصه‌های بین‌المللی و منطقه‌ای خواهند داشت و از این منظر برای دکترین سیاست خارجی کشور اهمیت بسیار دارد.

ایران چه رویکردی در اجلاس سران دوشنبه اتخاذ کند؟

با عنایت به مطالبی که ذکرشان رفت، به نظر می‌رسد که نگاه اصولی جمهوری اسلامی ایران به سازمان همکاری شانگهای به‌خصوص در اجلاس پیشرو بایستی مبتنی بر ادراکات ذیل باشد:

خواست همگانی مردم و دولت ایران برای عضویت دائم: اکنون پس از حدود 14 سال انتظار، اراده محافل سیاسی و نخبگانی و خواست عمومی مردم ایران، تکمیل سریع‌تر مراحل تشریفات فنی عضویت ایران در سازمان همکاری شانگهای است. عدم پذیرش ایران به‌عنوان عضو دائم، تجربه منفی بزرگی است که در سپهر سیاسی و مناظرات محافل علمی و دانشگاهی در حوزه سیاست خارجی بسیار بر آن تأکید رفته است؛

عضویت دائم به‌مثابه نقطه آغازین آزمون نگاه به شرق: تکمیل عضویت دائم ایران در این سازمان، نقطه آغازین آزمون دکترین نگاه به شرق در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در دولت سیزدهم به شمار می‎آید و برای دولت جدید که در شعارهای انتخابی بر این موضوع تأکید کرده، این موفقیت اهمیت بسیار دارد؛

اعلام آمادگی کامل ایران برای مذاکره برای عضویت دائم سازمان همکاری شانگهای: هرچند قرار است در اجلاس پیشروی سران کشورهای عضو این سازمان در خصوص آغاز پذیرش ایران در سازمان همکاری شانگهای تصمیم‌گیری گردد، اما با عنایت به اینکه روند پذیرش در این سازمان یک مرحله‌ای نیست و رویه خاصی در اسناد آن پیش‌بینی شده است، ایران آمادگی کامل خود را برای آغاز روند مذاکره برای توافق بر سر اسنادی که بر اساس آن‌ها ایران به چارچوب قانونی و قراردادی سازمان همکاری شانگهای ملحق می‌شود، اعلام کند؛

تطابق نسبی مواضع ایران و اعضای سازمان همکاری شانگهای: باید آن مواضعی از ایران در مسائل منطقه‌ای و بین‌المللی برجسته‌سازی صورت گیرد که میان کشورمان و اعضای در مسائل منطقه‌ای و بین‌المللی مطابقت دارد و با عنایت به این اصل مهم، بر ضرورت این موضوع سخن رود که این کشورها از درخواست ایران برای عضویت دائم در سازمان همکاری شانگهای حمایت کنند؛

عدم تسری مسائل دوجانبه با آمریکا به اعضای سازمان: هرچند در مقابل تهدیدات آمریکا، همکاری بیشتر ایران با متحدان شرقی در قالب سازمان همکاری شانگهای ضرورت دارد، اما باید در این اجلاس و سایر مراودات ذیل برنامه‌های این سازمان با اعضای آن، این تصویر انتقال یابد که ایران قصد تسری دادن مسائل دوجانبه خود با آمریکا به اعضای سازمان همکاری شانگهای را ندارد و فقط تهدیدات مشترک ناشی از یک‌جانبه‌گرایی آمریکا در نظام بین‌الملل و تأمین امنیت منطقه‌ای را در سرلوحه اهداف خود در جریان همکاری با این سازمان در برنامه دارد. این نکته حائز اهمیتی است که ضرورت دارد که در سخنان مقامات و مسئولان کشورمان باید مدنظر جدی قرار گیرد؛

اهمیت ترتیبات منطقه‌ای برای حفظ منافع کشورهای درحال‌توسعه و نوظهور: گسترش همکاری‌ها در مجامع منطقه‌ای و جهانی برای ترویج چندجانبه گرایی و حفظ منافع کشورهای درحال‌توسعه و نوظهور اهمیت دارد و این گزاره‌ای است که در تکمیل بحث بالا نیز مهم است؛

پرهیز از ترسیم تصویر تقلیل‌گرایانه در راهبرد نگاه به شرق: نکته اینکه بایستی از تقلیل‌گرایی راهبرد نگاه به شرق به‌صرف مسائل سیاسی و راهبردی یا روابط با چین و روسیه به‌طورجدی اجتناب کرد. این موضوع می‌تواند عدم توازن سیاست خارجی را به وجود بیاورد و با عنایت به اینکه در مقطع فعلی تنظیم منطقی مناسبات با غرب با چالش و دشواری همراه است، باید اضلاع جدید همکاری با قدرت‌های نوظهور دنیا (از آفریقا و آمریکای لاتین گرفته تا آسیا و اقیانوسیه) و تأکید بر همکاری با دیگر کشورهای شرقی را که در ادبیات متعارف سیاست خارجی به علت همراهی آن‌ها با کشورهای غربی، در راهبرد نگاه به شرق نمی‌گنجند، مدنظر قرار داد؛

نگاه چندی بُعدی توسعه‌ای ایران به سازمان همکاری شانگهای: به‌منظور پرهیز از تقلیل ماهیت رابطه ایران به‌صرف مسائل سیاسی ـ راهبردی، بایستی سیاست خارجی ایران به این سازمان، گسترش روابط چندبُعدی سیاسی، امنیتی و حتی اقتصادی و فرهنگی بین کشورهای عضو آن در نظر گرفته شود.

سخن پایانی

اواخر هفته جاری، حجت‌الاسلام سید ابراهیم رئیسی به‌مانند حسن روحانی در سال 1392، این بار با داعیه دکترین نگاه به شرق و همسایگی (و نه مذاکره و تعامل با غرب) عازم اجلاس شورای سران سازمان همکاری شانگهای می‌گردد. با عنایت به اینکه پذیرش درخواست ایران برای عضویت دائم در سازمان همکاری شانگهای، تازه شروع ماجرای «روند» و یا «فرآیند» پیچیده فنی احتمالی عضویت کامل ایران در این سازمان خواهد بود (که احتمالاً پیشروی ما خواهند گذاشت) و علی‌رغم اینکه به‌ظاهر مشکلات سیاسی جدی عضویت دائم ایران برداشته شده است، اما درعین‌حال، باید توجه داشت که طرف مقابل (چین یا روسیه و حتی سایر اعضای سازمان) تعاملات در ذیل این سازمان را نخستین آزمون اراده عینی دکترین نگاه به شرق دولت سیزدهم ایران می‌بینند.

در این راستا، رئیس‌جمهور محترم در جریان این سفر می‌تواند با تصویرسازی از یک دیپلماسی متوازن و یکپارچه جامع، اعتمادسازی لازم را برای تکمیل عضویت دائم ایران در سال‌های پیشروی سیاست خارجی دولت سیزدهم فراهم کند.


اخبار مرتبط
ابعاد هوچی‌گری ضدایرانی غرب در نشست گروه 20
نورنیوز بررسی کرد؛

ابعاد هوچی‌گری ضدایرانی غرب در نشست گروه 20

غرب هم اکنون با چالش ناکارآمدی پروژه ایران‌هراسی مواجه است و همزمان بایت حمایت از تروریسم مورد بازخواست جهانی قرار گرفته، لذا با هوچی‌گری ضد ایرانی ...

نقش مهم وتأثیرگذار سیاست خارجی در تقویت جبهه مقاومت در منطقه

نقش مهم وتأثیرگذار سیاست خارجی در تقویت جبهه مقاومت در منطقه

کارشناسان و صاحب نظران سیاسی در جریان نشست تخصصی بررسی دیپلماسی منطقه‌ای ایران بر نقش مهم و تأثیرگذار سیاست خارجی در تقویت جبهه مقاومت در منطقه تأکید ...

بایدن به دنبال ایجاد محدودیت برای رمزارزها

بایدن به دنبال ایجاد محدودیت برای رمزارزها

بایدن به دنبال کنترل بیشتر در صنعت ارزهای دیجیتال است. گزارش‌های اخیر نشان می‌دهد دولت بایدن بنا دارد تا با هدف شفافیت بیشتر و کنترل بر بازار طی ...

ستیز دولت چین با رمزارزها

ستیز دولت چین با رمزارزها

براساس سند منتشر شده، چین استخراج ارزهای دیجیتال را به پیش‌نویس فهرست صنایعی که سرمایه‌گذاری در آنها محدود یا ممنوع است، اضافه کرده؛ اگرچه تعداد ...

تعطیلی میز ایران در «سیا» به چه معناست؟
نورنیوز بررسی کرد؛

تعطیلی میز ایران در «سیا» به چه معناست؟

این تصمیم آمریکا در حوزه امنیتی نه تنها به معنی کاهش تقابل با ایران نیست بلکه به دنبال فشار بیشتر و در برگیرنده تغییرات پنهان و آشکار آنها در منطقه ...

راهبرد سیاست خارجی دولت سیزدهم، راهبرد متوازن است
در برنامه «کنکاش» مطرح شد؛

راهبرد سیاست خارجی دولت سیزدهم، راهبرد متوازن است

سخنگوی پیشین وزارت امور خارجه: سخنرانی آقای رئیس جمهور در مجمع عمومی سازمان ملل، با وجود موضوعات متعدد و زمان محدود، مختصر اما مفید بود.

چین در تقابل با رمز ارزها

چین در تقابل با رمز ارزها

جدی‌ترین تلاش برای تقابل با معاملات ارزهای دیجیتال توسط دولت چین اجرایی شد. مقایسه نسخ قبلی قوانین محدودکننده‌ بانک خلق چین با نسخه‌‌ فعلی، نشان ...

‍ خروج 8 هزار میلیارد تومان از ایران توسط یک شرکت کلاهبردارِ هرمی/نقش سینا ولی‌الله در این کلاهبرداری چیست؟

‍ خروج 8 هزار میلیارد تومان از ایران توسط یک شرکت کلاهبردارِ هرمی/نقش سینا ولی‌الله در این کلاهبرداری چیست؟

مدتی است نام شرکتی کلاهبردار و جعلی به نام «یونیک فایننس» از افراد مختلف شنیده می‌شود.

ممنوعیت 600 برند چینی در آمازون

ممنوعیت 600 برند چینی در آمازون

آمازون ممنوعیت بیش از 600 برند چینی در این فروشگاه اینترنتی به دلیل نظرات قلابی را تایید کرد.

#اینفو| پیام های یک پیمان

#اینفو| پیام های یک پیمان

(نگاهی به منافع ایران از پیوستن به پیمان شانگهای)

ایران از مهمترین کشورهای سازمان همکاری‌های شانگهای است

ایران از مهمترین کشورهای سازمان همکاری‌های شانگهای است

یک کارشناس مسائل بین المللی گفت: علی رغم رویکرد اقتصادی سازمان همکاری‌های شانگهای قطعاً ایران می‌تواند با افزایش امنیت برای کشورهای عضو این سازمان در ...

وزیر راه و شهرسازی: ساخت یک میلیون مسکن تورم‌زا نیست

وزیر راه و شهرسازی: ساخت یک میلیون مسکن تورم‌زا نیست

رستم قاسمی از تهیه روش‌های تامین مالی غیر تورم‌زا برای احداث یک میلیون واحد مسکونی در سال خبر داد.

ترامپ برای ماندن در قدرت قصد حمله به ایران و چین را داشت

ترامپ برای ماندن در قدرت قصد حمله به ایران و چین را داشت

یک نویسنده آمریکایی مدعی شد در روزهای پایانی دولت ترامپ رئیس‌ ستاد کل نیروهای مسلح ایالات متحده مانع از جنگ علیه چین و ایران شده است.

فرصت‌های شانگهای برای ایران
شعیب بهمن

فرصت‌های شانگهای برای ایران

راهبرد شرق به معنای همکاری با کشورهایی است که دارای سیاست خارجی مستقل هستند و اساسا راهبرد نگاه به شرق یک نگاه محدود جغرافیایی نیست و رویکرد این ...

بازار شب عید لوازم‌التحریری‌ها سوت و کور است

بازار شب عید لوازم‌التحریری‌ها سوت و کور است

تسهیل‌سازی در زمینه بازپرداخت اقساط و بیمه، اگر نتواند رونق تولید ایجاد کند، دست کم می‌تواند مانع خاموش شدن کارگاه‌هایی شود که با خون دل به اینجا ...

مطالبات رهبر انقلاب در حوزه کتاب

مطالبات رهبر انقلاب در حوزه کتاب

رهبر معظم انقلاب پنج باید مهم در حوزه کتاب را سال‌ها پیش برشمرده‌اند‌، بایدهایی که این روزها همچنان پابرجاست و به عنوان مشکلات اصلی نشر مطرح می‌شوند.

چه کسی مانع واردات گسترده واکسن در دولت قبل شد؟
نورنیوز بررسی کرد؛

چه کسی مانع واردات گسترده واکسن در دولت قبل شد؟

اینکه بعضا گفته می‌شود «نگذاشتند دولت قبل واکسن بخرد» کاملا عاری از حقیقت است، زیرا در دولت جدید شخص آیت‌الله رئیسی در تماس با رئیس جمهور چین درخواست ...

تأکید ایران بر حق دسترسی عادلانه به فضای ماوراء جو

تأکید ایران بر حق دسترسی عادلانه به فضای ماوراء جو

کاظم غریب آبادی، سفیر و نماینده دائم ایران نزد سازمان های بین المللی در وین، در شصت و چهارمین نشست سالیانه کمیته استفاده صلح آمیز از فضای ماوراء جو ...

طالبان و مطالبه مردمی برای همگرایی داخلی و منطقه‌ای
نورنیوز بررسی کرد؛

طالبان و مطالبه مردمی برای همگرایی داخلی و منطقه‌ای

ایده حل بحران‌های منطقه با همگرایی منطقه‌ای بدون دخالت‌های فرامنطقه‌ای در حالی به نقطه مشترک کشورهای منطقه مبدل شده است که ملت افغانستان نیز با آگاهی ...

سناریوی آینده آمریکا در افغانستان و راهبردهای مقابله با آن
نورنیوز بررسی کرد؛

سناریوی آینده آمریکا در افغانستان و راهبردهای مقابله با آن

خروج نظامیان آمریکا گرچه ظاهرا در حال وقوع است اما آنها به دلیل منافع راهبردی که در این منطقه برای خود متصور هستند تلاش می‌کنند با استفاده از ...

رابطه دوسویه اشتغال غیررسمی و فقر در ایران

رابطه دوسویه اشتغال غیررسمی و فقر در ایران

در ایران از مجموع 8/23 میلیون نفر افراد شاغل کل کشور 60 درصد آنان در مشاغل غیررسمی فعال بوده و حتی سهم اشتغال غیررسمی در بسیاری از استان ­های فقیر ...

نظرات

نظر شما

: : :


هواشناسی
نرخ طلا
پیشخوان روزنامه
اینفوگراف
کلیه حقوق این سایت برای نورنیوز محفوظ است.
نقل مطالب با ذکر منبع بلامانع است.

nournews
Copyright © 2021 www.‎nournews.ir‎, All rights reserved.